خانه / مقالات / قرآن / تدبر، تعقل ،تفکر / تدبر در قرآن شمارۀ 17

تدبر در قرآن شمارۀ 17

*تدبر در قرآن شمارۀ17

*حضرت زهرا (س)*

یکی از موضوعات بسیار مهم که قرآن کریم در مورد حضرت زهرا (س) بیان می فرماید این است که ایشان از مصادیق آیة تطهیر هستند به نص آیة قرآن و روایات معتبر از کتب اهل سنت و شیعه.

در سورة شوری آیة 23 ص486   : ذَالِكَ الَّذِى يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ  قُل لَّا أَسَْلُكمُ‏ْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فىِ الْقُرْبىَ‏  وَ مَن يَقْترَِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا  إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ  یعنی اين است همان كه خدا بندگان خود را بدان بشارت مى‏دهد، بندگانى كه ايمان آورده اعمال صالح كردند. بگو من از شما در برابر رسالتم مزدى طلب نمى‏كنم به جز مودت نسبت به اقرباء، و كسى كه حسنه‏اى به جاى آورد، ما حسنى بر آن حسنه اضافه مى‏كنيم كه خدا آمرزگار و قدردان است 

 و درسورة سباء آیة47ص433 : قُلْ مَا سَأَلْتُكُم مِّنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ  إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلىَ اللَّهِ  وَ هُوَ عَلىَ‏ كلُ‏ِّ شىَ‏ْءٍ شهَِيدٌ یعنی  بگو: من كه از شما اجرتى نخواسته‏ام، و به فرض هر چه هم خواسته باشم مال خود شما، چون پاداش من جز بر خدا نتواند بود، و او بر هر چيز ناظر است

پس  پیغمبر می فرماید اگر هم اجری درخواست می کنم ثمرة این اجر برای خود شما می باشد. مودت فی القربی موجب راحت زندگی کردن در دنیا و برزخ و آخرت می شود.

علامة طباطبایی در تفسیر المیزان تأمل ویژه ای در این آیه داشته اند و می فرماید:

خداوند نفرموده : قُل لَّا أَسَْلُكمُ‏ْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا المحبت فىِ الْقُرْبىَ. و در اینجا تفاوت میان محبت و مودت را بیان می کنند. که مودت ظاهر شدن محبت است در فعل انسان. وقتی در دل انسان است و هنوز آثارش در فعل نیست به آن محبت گویند.

نکتة دقیقی که باید به آن توجه داشت این است که اگر باید آثار محبت فی القربای رسول خدا (ص) در افعال ما ظاهر شود باید کسانی که محبوب ما قرار می گیرند از هر خطایی مبرا باشند. زیرا هر گاه ما کسی را دوست داشته باشیم به تدریج مانند او حرکت می کنیم و مانند او می شویم و قرآن  در سوره آل عمران آیة 31 ص 54 : قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكمُ‏ْ ذُنُوبَكمُ‏ْ  وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ یعنی بگو اگر خدا را دوست مى‏داريد (كه بايد هم بداريد) بايد مرا پيروى كنيد تا خدا هم شما را دوست بدارد و گناهانتان بيامرزد كه خدا آمرزگار و مهربان است  بنابراین  میوة اصلی محبت ، تبعیت است.

*اگر قرار باشد فی القربای رسول خدا را دوست بداریم ایشان چه کسانی هستند؟

یکی از آن ها فاطمة زهرا

وقتی در س الإسراء  آیة 26 ص 284 «وَ ءَاتِ ذَا الْقُرْبىَ‏ حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لَا تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا یعنی  

حق خويشاوند و مسكين و راه مانده را بده، و اسراف و زياده ‏روى هم مكن» نازل شد رسول خداص ع زهرای مرضیه را صدا زدند و فدک را به او بخشیدند

« البرهان في تفسير القرآن، ج‏3، ص: 521 : … و راجع جبرئيل (عليه السلام) ربه، فأوحى الله إليه: أن ادفع فدك إلى فاطمة. فدعاها رسول الله (صلى الله عليه و آله) فقال لها: يا فاطمة، إن الله أمرني أن أدفع إليك فدك. فقالت: قد قبلت- يا رسول الله- من الله و منك. فلم يزل وكلاؤها فيها حياة رسول الله (صلى الله عليه و آله)، پس ایشان ذوی القربی هستند

 

بقیه ذوی القربی عبارتند از اصحاب کساء که اهل بیت رسول خدایند

در سورة احزاب آیة 33 ص 422 : وَ قَرْنَ فىِ بُيُوتِكُنَّ وَ لَا تَبرََّجْنَ تَبرَُّجَ الْجَهِلِيَّةِ الْأُولىَ‏  وَ أَقِمْنَ الصَّلَوةَ وَ ءَاتِينَ الزَّكَوةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ  إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكمُ‏ْ تَطْهِيرًا

و در خانه‏هاى خود بنشينيد، و چون زنان جاهليت نخست خود نمايى نكنيد، و نماز بپا داريد، و زكات دهيد، و خدا و رسولش را اطاعت كنيد، خدا جز اين منظور ندارد كه پليدى را از شما اهل بيت ببرد، و آن طور كه خود مى‏داند پاكتان كند

در این جا سوالی که مطرح می شود در مورد نظر مفسران شیعی و سنی در بارة اهل بیت است که آن ها چه کسانی هستند

پاسخ ک 4 قول داریم 

قول اول: بعضی از مفسران اهل سنت می گویند: اهل البیت، همسران پیامبر هستند.

قول دوم: و بعضی دیگر از مفسران اهل سنت می گویند، مراد از اهل البیت، فامیل پیامبر هستند(ابولهب، ابوجهل، عباس…)

قول سوم: و باز بعضی دیگر از مفسران اهل سنت می گویند همسران پیامبر و فامیل پیامبر در کنار هم

قول چهارم: قول مفسران شیعی است که البته در کتب معتبر نزد اهل سنت هم این قول ریشه دارد این است که این آیه در شأن وجود مبارک امیرالمؤمنین، فاطمه زهرا، امام حسن مجتبی و حضرت آقا ابا عبدالله الحسین(ع) نازل شده است.

و حال استدلالی که ثابت می کند قول اول قابل قبول نیست:

*در آیات 28 تا 34 سورة احزاب تأمل می کنیم و ضمایر مؤنث را شمارش می کنیم:

سورة احزاب آیات34 -28  ص 421 :  يَأَيهَُّا النَّبىِ‏ُّ قُل لّأَِزْوَاجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَوةَ الدُّنْيَا وَ زِينَتَهَا فَتَعَالَينْ‏َ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا  در این آیة 28 ضمائر مونث :1- كُنتُنَّ  2-تُرِدْنَ  3- فَتَعَالَينْ‏َ 4-أُمَتِّعْكُنَّ  5-وَ أُسَرِّحْكُنَّ

وَ إِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الدَّارَ الاَْخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَتِ مِنكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا و در این آیة 29: 6- كُنتُنَّ 7- تُرِدْنَ 8- مِنكُنَّ

يَانِسَاءَ النَّبىِ‏ِّ مَن يَأْتِ مِنكُنَّ بِفَحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُضَعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَينْ‏ِ  وَ كاَنَ ذَالِكَ عَلىَ اللَّهِ يَسِيرًا و در این آیة 30: 9- مِنكُنَّ

، وَ مَن يَقْنُتْ مِنكُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صَلِحًا نُّؤْتِهَا أَجْرَهَا مَرَّتَينْ‏ِ وَ أَعْتَدْنَا لهََا رِزْقًا كَرِيمًا  و در آیة 31: 10- مِنكُنَّ

 يَنِسَاءَ النَّبىِ‏ِّ لَسْتنُ‏َّ كَأَحَدٍ مِّنَ النِّسَاءِ  إِنِ اتَّقَيْتنُ‏َّ فَلَا تخَْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِى فىِ قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلًا مَّعْرُوفًا ، و در این آیة 32: 11- لَسْتنُ 12- اتَّقَيْتنُ 13- فَلَا تخَْضَعْنَ 14- قُلْنَ

وَ قَرْنَ فىِ بُيُوتِكُنَّ وَ لَا تَبرََّجْنَ تَبرَُّجَ الْجَهِلِيَّةِ الْأُولىَ‏  وَ أَقِمْنَ الصَّلَوةَ وَ ءَاتِينَ الزَّكَوةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ  إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكمُ‏ْ تَطْهِيرًا ،  و در این آیة 33: 15- وَ قَرْنَ  16-بُيُوتِكُنَّ 17- وَ لَا تَبرََّجْنَ 18- وَ أَقِمْنَ الصَّلَوةَ 19- وَ ءَاتِينَ الزَّكَوةَ  20-وَ أَطِعْنَ

 وَ اذْكُرْنَ مَا يُتْلىَ‏ فىِ بُيُوتِكُنَّ مِنْ ءَايَتِ اللَّهِ وَ الحِْكْمَةِ  إِنَّ اللَّهَ كاَنَ لَطِيفًا خَبِيرًا

و آیه پایانی 34: 21- وَ اذْكُرْنَ 22- بُيُوتِكُنَّ

و  نیز پنج ضمیرِ هاء در (23- زِينَتَهَا 24- لَهَا الْعَذَابُ 25- نُّؤْتِهَا  26-أَجْرَهَا  27-‏ِ وَ أَعْتَدْنَا لهََا) که  جمعا در این آیات 27 ضمیر مؤنث آمده است

*یک مرتبه خداوند وسط 27 ضمیر مؤنث می فرماید: إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكمُ‏ْ تَطْهِيرًا

 که اگر مراد زنان پیامبر بودند باید طبق سیاق آیه 22 جمع مؤنث بفرماید: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُنَ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكنَّ تَطْهِيرًا» در صورتی که یک مرتبه سیاق آیه عوض می شود و به جای جمع مؤنث، جمع مذکر سالم بکار می برد.

و می فرماید اهل البیت نه اهل البیوت.

*بنابراین  مراد از اهل البیت زنان پیامبر نیست.

پاسخ دوم: تعبیر قرآنی اهل البیت است نه اهل البیوت قرآن در آیة 53 سورة احزاب ص 425  می فرماید :

يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَدْخُلُواْ بُيُوتَ النَّبىِ‏ِّ إِلَّا أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلىَ‏ طَعَامٍ غَيرَْ نَظِرِينَ إِنَئهُ وَ لَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُواْ فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُواْ وَ لَا مُسْتَْنِسِينَ لحَِدِيثٍ  إِنَّ ذَالِكُمْ كَانَ يُؤْذِى النَّبىِ‏َّ فَيَسْتَحْىِ مِنكُمْ  وَ اللَّهُ لَا يَسْتَحْىِ مِنَ الْحَقّ‏ِ  وَ إِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَسَْلُوهُنَّ مِن وَرَاءِ حِجَابٍ  ذَالِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ  وَ مَا كاَنَ لَكُمْ أَن تُؤْذُواْ رَسُولَ اللَّهِ وَ لَا أَن تَنكِحُواْ أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا  إِنَّ ذَالِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمًا

*بیوت جمع بیت است در این بیوت چه کسانی رفت و آمد دارند؟

پاسخ : زنان پیامبر اکرم در بیوت پیامبر رفت و آمد دارند ولی در آیة تطهیر تعبیر اهل البیت ، بیت نبی است نه بیوت.

به عبارت ساده تر ، در بیت شأن نبوت و لی در بیوت شخص نبی راه دارد، آنجا که شخص پیامبر راه دارند زنان پیامبر و مؤمنین هم (به نص این آیه) می توانند در آن بیوت رفت و آمد کنند.

فلذا زنان پیامبر در بیوت نبی راه دارند  ولی در بیت راه ندارند،

 بیت نبوت اختصاص به کسی دارد که از دو ویژگی برخوردار باشد.

 1- اذهاب الرجس شده باشد 

2- به مقام طهارت مطلقه از هر جهت راه پیدا کرده باشد.

 بنابراین در بیت النبوه به جز کسانی که از مصادیق این آیة شریفه هستند کسی راه نخواهد داشت.

در اول زیارت جامعة امام هادی (ص) می فرمایند: «السلام علیکم یا اهل بیتِ النُّبُوَّةِ » نفرموده اند اهل بیوتٍ زیرا در بیوت نبی ما هم راه داریم اگر مؤمن باشیم.

یک اشکال و پاسخ آن

اگر حضرت زهرا ع در این آیه تطهیر ورود داشتند باید ضمیر مونث آورده می شد و حال آن که از فعل جمع مذکر سالم استفاده شده پس ایشان راه ندارند

پاسخ :

یک پاسخ نقلی :در 40 روایت از اهل سنت و 30 روایت از شیعه آمده است که این آیة تطهیر در شأن حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) و امام حسن(ص) و امام حسین(ع) نازل شده است و در روایات بسیاری از پیامبر نقل کرده اند که ایشان اهل البیت هستند و البیت اشاره به بیت خاص دارد.

دو : پاسخ ادبی : در آیة تطهیر از باب تغلیب می گوئیم وقتی در جمع مذکر سالم چند مرد به عنوان جمع باشند یک زن هم می تواند در جمع آنها قرار گیرد.

و در قرآن خود خداوند این کار را در جای دیگر کرده است و جمع مذکر سالم را برای چند مرد و یک زن بکار برده است

درسورة هود/73-69 ص229 : وَ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى‏ قَالُواْ سَلَامًا  قَالَ سَلَامٌ  فَمَا لَبِثَ أَن جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ ،

فَلَمَّا رَءَا أَيْدِيهَُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَ أَوْجَسَ مِنهُْمْ خِيفَةً  قَالُواْ لَا تخََفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلىَ‏ قَوْمِ لُوطٍ(70)(ص229)

وَ امْرَأَتُهُ قَائمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْنَهَا بِإِسْحَاقَ وَ مِن وَرَاءِ إِسْحَاقَ يَعْقُوبَ ،

قَالَتْ يَاوَيْلَتىَ ءَ أَلِدُ وَ أَنَا عَجُوزٌ وَ هَاذَا بَعْلىِ شَيْخًا  إِنَّ هَاذَا لَشىَ‏ْءٌ عَجِيبٌ ،

قَالُواْ أَ تَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ  رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ عَلَيْكمُ‏ْ أَهْلَ الْبَيْتِ  إِنَّهُ حَمِيدٌ مجَِّيدٌ ،

نتیجه : در آیه اول اسم حضرت ابراهیم آمده و بعد حضرت اسحاق و حضرت یعقوب و همسر حضرت ابراهیم.پس خداوند برای سه مرد و یک زن ، جمع مذکر سالم بکار برده است

پس به نص قرآن کریم، همان طور که همسر ابراهیم ساره وارد در این جمع مذکر سالم .( رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ عَلَيْكمُ‏ْ أَهْلَ الْبَيْتِ  ) است حضرت زهرای اطهر نیز جزء آیة تطهیر و داخل در آن هستند البته  نه از باب تغلیب.

آیت الله جوادی آملی در این باره فرموده اند در چند جای دیگر در قرآن، خداوند از جمع مذکر سالم استفاده کرده اند که خانم ها هم در آن راه دارند.(در سوره های قصص و نمل و غاشیه)

از جمله :  در سورة طه/9 و 10 (ص 312) :

 وَ هَلْ أَتَئكَ حَدِيثُ مُوسىَ

إِذْ رَءَا نَارًا فَقَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُواْ إِنىّ‏ِ ءَانَسْتُ نَارًا لَّعَلىّ‏ِ ءَاتِيكمُ مِّنهَْا بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلىَ النَّارِ هُدًى(

پس حضرت موسی به اهلش فرموده« لِأَهْلِهِ امْكُثُواْ » و « لَّعَلىّ‏ِ ءَاتِيكمُ»

با پاسخ به نظر مفسران سنی در مورد نظریة اول پاسخ به دو نظریه دیگر آنان هم داده شد

****************************

(سورة الأحزاب آیة33 ،ص 422… إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكمُ‏ْ تَطْهِيرًا

سوال :مراد از  رجس درآیة تطهیر چیست؟

پاسخ :الرجس یعنی شک.  خداوند در این آیه نمی فرماید که اهل بیت گناه نمی کنند بلکه می فرماید خداوند اجازه نمی دهد شک ،که سرچشمة گناه و شرک است در ایشان راه پیدا کند.

یعنی خداوند به جای اینکه شرک را در آل الله اذهاب کند، سرچشمة شرک که شک است (آن هم نه یک شک بلکه مطلق هر شک ) را از حریمشان دور کرده است.

در این مجال آیات رجس را در قرآن کریم بررسی و نتیجه گیری می کنیم

یک : در سورة مائده آیة 90 ص123: يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِنَّمَا الخَْمْرُ وَ الْمَيْسرُِ وَ الْأَنصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، جز اين نيست كه شراب و قمار و بت‏ها، يا سنگ‏هايى كه براى قربانى نصب شده و چوبه‏هاى قرعه، پليد و از عمليات شيطان است. پس دورى كنيد از آنها، شايد كه رستگار شويد

رجس در این آیه و آیات بعدی عبارت است از :

اول : شراب ، دوم : قمار ، سوم :بت‏ها، چهارم :سنگ ‏هايى كه براى قربانى نصب شده ،پنجم :چوبه‏هاى قرعه

 دوم : درسورة الأنعام، آیة 145ص 147:

قُل لَّا أَجِدُ فىِ مَا أُوحِىَ إِلىَ‏َّ محَُرَّمًا عَلىَ‏ طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَن يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَّسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيرِْ اللَّهِ بِهِ  …

بگو در احكامى كه به من وحى شده چيزى را كه غذا خوار تواند خورد حرام نمى‏يابم مگر آنكه مردارى باشد يا خون ريخته شده يا گوشت خوك كه آن پليد است يا ذبيحه غير شرعى كه نام غير خدا بر آن ياد شده،

ششم : مردار ، هفتم خون ريخته شده ، هشتم : گوشت خوك كه آن پليد است ، نهم : ذبيحه غير شرعى كه نام غير خدا بر آن ياد شده

سوم : درسوره الحج آیة 30،ص 335 :ذَالِكَ وَ مَن …  فَاجْتَنِبُواْ الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَنِ وَ اجْتَنِبُواْ قَوْلَ الزُّورِ

… پس دوری کنید از رجس که بت ها است و دوری کنید از گفتار باطل

ده : بت ها ، یازده: گفتار باطل

نتیجه گیری در این بخش : رجس در خوردنی ها و غیره یازده مصداق دارد که بیان آن گذشت

سوال : این پلیدی ها بر چه کسانی می گذرد و آن ها را دچار رجس می کند

پاسخ : بر کسانی که مومن نیستند و در پاسخ به این سوال که چه کسانی مومن نیستند می گوئیم به دلیل دو آیة 125 و 126 سورة انعام ص کسانی که در برابر صراط مستقیم می ایستند اینان مومن نیستند

صراط مستقیم چیست

ولایت امیر مومنان علی علیه السلام

سورة أنعام آیة 125 و 126  ص 144 :فَمَن يُرِدِ اللَّهُ أَن يَهْدِيَهُ يَشرَْحْ صَدْرَهُ لِلْاسْلَامِ  وَ مَن يُرِدْ أَن يُضِلَّهُ يجَْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فىِ السَّمَاءِ  كَذَالِكَ يجَْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلىَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ

هر كه را خدا بخواهد هدايت كند سينه‏اش را براى پذيرفتن اسلام مى‏گشايد و هر كه را بخواهد گمراه كند سينه‏اش را تنگ و سخت نموده گويى مى‏خواهد به آسمان بالا رود، بدينسان خدا بر كسانى كه ايمان نمى‏آورند ناپاكى مى‏نهد

وَ هَاذَا صرَِاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا  قَدْ فَصَّلْنَا الاَْيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ

اين است راه راست پروردگار تو، و به راستى ما اين آيه‏ها را براى كسانى كه اندرز مى‏گيرند شرح داده‏ايم

سوال : کسانی که ایمان ندارند یعنی ولایت را قبول ندارند کارشان  چیست ؟

پاسخ : اسمائی را می پرستند که خداوند آن ها را به عنوان اسم خود قبول ندارد  و در مصادیق رجس گفته آمد که یکی از آن ها بت پرستی بود و در سورة حج آیة 30 بدان اشاره شد

و باز قرآن در سورة اعراف در داستان هود به این نکته اشاره می کند که به خاطر پرستیدن اسماء غیر الهی رجس بر قوم هود واقع شد ،سورة الأعراف آیة 71 ص159 : قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ رِجْسٌ وَ غَضَبٌ  أَ تُجَدِلُونَنىِ فىِ أَسْمَاءٍ سَمَّيْتُمُوهَا أَنتُمْ وَ ءَابَاؤُكُم مَّا نَزَّلَ اللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَنٍ  فَانتَظِرُواْ إِنىّ‏ِ مَعَكُم مِّنَ الْمُنتَظِرِينَ

گفت: عذاب و غضب پروردگارتان بر شما وقوع يافت، چرا با من بر سر نام‏هايى كه شما و پدرانتان ساخته و روى يك مشت سنگ و چوب گذاشته‏ايد در حالى كه خداوند حجتى در باره آنها نازل نكرده، مجادله مى‏كنيد؟ منتظر باشيد كه من نيز با شما انتظار آن عذاب را مى‏برم

تذکر : این اسماء باطل در برابر آن اسماء حق است که در همین سورة اعراف آیة 180 آمده است و خداوند امر به خواندن آن می فرماید : وَ لِلَّهِ الْأَسمَْاءُ الحُْسْنىَ‏ فَادْعُوهُ بهَِا  وَ ذَرُواْ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فىِ أَسْمَئهِ  سَيُجْزَوْنَ مَا كاَنُواْ يَعْمَلُونَ

و  درالبرهان في تفسير القرآن، ج‏2، ص: 617عن معاوية بن عمار، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، في قول الله عز و جل: وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‏ فَادْعُوهُ بِها، قال: «نحن- و الله- الأسماء الحسنى التي لا يقبل الله من العباد  إلا بمعرفتنا».یعنی از امام صادق علیه السلام روایت شده در ذیل همین آیه که فرمودند مائیم اسماء حسنی…

پس رجس نقطه مقابل ولایت امامان است

سوال : به جز کفار دیگر چه کسانی اهل رجس اند

پاسخ : کسانی که اهل نفاق اند و از فرمان رسول خدا تبعیت نمی کنند

قرآن در بارة منافقانی که برای نرفتن به جنگ بهانه می آورند در سورة توبه از آیة 93 تا 95 و سپس دنبالة کار آنان در آیة 96 سخن می فرماید و آنان را اهل رجس می داند : سوره التوبه آیات 93 تا 96 ص 201 و 202  : إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلىَ الَّذِينَ يَسْتَْذِنُونَكَ وَ هُمْ أَغْنِيَاءُ  رَضُواْ بِأَن يَكُونُواْ مَعَ الْخَوَالِفِ وَ طَبَعَ اللَّهُ عَلىَ‏ قُلُوبهِِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ یعنی تنها (مؤاخذه و ملامت و عقاب) بر كسانى است كه با اينكه مكنت دارند از تو اجازه ماندن مى‏خواهند، و بدين تن در مى‏دهند كه با زنان و زمينگيران باشند، و خدا بر دلهايشان مهر نهاده، در نتيجه نمى‏دانند

يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيهِْمْ  قُل لَّا تَعْتَذِرُواْ لَن نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ  وَ سَيرََى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ ثمُ‏َّ تُرَدُّونَ إِلىَ‏ عَلِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهَدَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ یعنی (و) چون بازگرديد نزد شما عذر آورند، بگو عذر مياوريد كه ما هرگز شما را تصديق نمى‏كنيم، خدا ما را از اخبار شما خبردار كرد، و به زودى خدا عمل شما را مى‏بيند، و رسول او نيز، آن گاه بسوى داناى غيب و شهادت بازمى‏گرديد، پس شما را به آنچه مى‏كرديد خبر مى‏دهد  

سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انقَلَبْتُمْ إِلَيهِْمْ لِتُعْرِضُواْ عَنهُْمْ  فَأَعْرِضُواْ عَنهُْمْ  إِنهَُّمْ رِجْسٌ  وَ مَأْوَئهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاءَ  بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ یعنی به زودى همين كه بسوى ايشان بازگرديد برايتان به خدا سوگند مى‏خورند تا از ايشان صرفنظر كنيد، و شما از ايشان صرفنظر كنيد كه ايشان پليدند، و جايشان به كيفر آنچه مى‏كردند جهنم است

يحَْلِفُونَ لَكُمْ لِترَْضَوْاْ عَنهُْمْ  فَإِن تَرْضَوْاْ عَنهُْمْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَرْضىَ‏ عَنِ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ یعنی برايتان سوگند مى‏خورند تا شما از ايشان راضى شويد، و به فرضى كه شما از ايشان راضى شويد خدا از مردم عصيانگر فاسق راضى نمى‏شود

تذکر : قرآن نادانان را نیز اهل رجس دانسته و در ردیف کافران و منافقان می داند :

 در سوره يونس آیة100 ص220 : وَ مَا كاَنَ لِنَفْسٍ أَن تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ  وَ يجَْعَلُ الرِّجْسَ عَلىَ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ

و هيچ شخصى جز به اذن خدا ايمان نمى‏آورد، اين خداست (كه بعضى را موفق مى‏كند و) بر كسانى كه تعقل نمى‏كنند پليدى را بر آنها قرار مى‏دهد  

سوال : جایگاه اهل رجس کجاست

پاسخ : طبق آیة 95 سورة توبه جایگاه اهل رجس  دوزخ است

نتیجه کلی از بحث رجس در قرآن آن است که مطهرون کسانی هستند که هرگونه پلیدی و رجس از آن ها باز داشته شده است

انواع رجس  عبارت است از  کفر و شرک و نفاق و خوردن چیز هائی که طبق شرع مطهر منع و حرام شده است که شرح آن گذشت 

 

 

 

بازدیدها: 69

همچنین ببینید

نکات قرآنی آیۀ بسم الله الرحمن الرحیم – جلسه اول

بسم الله الرحمن الرحيم سلسله مباحث قرآنی ماه مبارک رمضان سال 1395 جلسه اول نکات ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × چهار =