خانه / مقالات / مثنوی معنوی / تفسیر موضوعی / تنظیم مباحث موضوعی مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی-بحث هدایت بخش اول

تنظیم مباحث موضوعی مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی-بحث هدایت بخش اول

هدایت

خداوند ادیان الهی را به وسیلة پیامبران خویش  فرستاد و آنان با سر دادن ندای لا اله الالله امت ها را بیازمودند و همگی توحید را  فریاد کردند و به وسیله قرآن  همه را به سوی هدایت فرا خواندند

در مائده، 67، ص119: يَأَيهُّا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ …  مربوط به دعوت همگان به سوی رستگاری است ولی  این رستگاری در ولایت امیر مومنان علی ع است [1]

قرآن و تمام کتاب های آسمانی برای هدایت هردو دسته کافر و مومن نازل شده است

نکتة قابل تو جه آن است که این هدایت را گروهی طبق شواهد قرآنی زیر ، به جان و دل می پذیرند و از آن بهره مى برند و اینان شرایط لازم را دارند و شرایط آن عبارت از تقوا و ایمان و مانند آن است[2]

  در برابر این گروه اول ،گروه متمرد انند که  زیر بار هدایت  نمی روند

 در سوره  انعام، 36، ص132هر دو دسته را ذکر می کند : إِنَّمَا يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ  وَ الْمَوْتىَ‏ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ

این دو گروه یا مومنان اهل شنیدن و اطاعتند و یا کافران مرده اند

 به قول خواجة شیراز :

زاهد ار راه به رندی نبرد معذور است

عشق کاری است که موقوف هدایت باشد[3]

مولانا در دفتر چهارم ابیات 1505 تا 1512 به همین مناسبت در بارة هدایت این ابیات را آورده است :

وين بشر هم ز امتحان قسمت شدند

/ آدمى شكل‏اند و سه اُمّت شدند

يك گُرُه ،مستغرق مطلق شده است

/ همچو عيسى ،با ملك ملحق شده است‏

نقش، آدم ليك معنى جبرئيل

/   رَسته از خشم و هوا و قال و قيل‏

از رياضت رَسته وز زهد و جهاد

/ گوييا از آدمى او خود نزاد

قسم ديگر با خران ملحق شدند

/ خشم محض و شهوتِ مطلق شدند

وصف جبريلى در ايشان بود رفت

/ تنگ بود آن خانه و آن وصف زَفت

مُرده گردد شخص کو بى‏جان شود

/ خر شود چون جان او بى‏آن شود

ز آن كه جانى كآن ندارد هست پست

/ اين سخن حقّ است و صوفى گفته است‏

قرآن در سورة اسراء، 82، ص290 می فرماید : وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْءَانِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ  وَ لَا يَزِيدُ الظَّلِمِينَ إِلَّا خَسَارًا

پس آنانی که ظلم می کنند از تنزیل قرآن جز خسارت چیزی نصیبشان نمی شود ولی مومنان که اهل ظلم نیستند از قرآن جز شفاء بهره ای ندارند

و آنان که پذیرا ی سخن خداوند شدند به سمت صراط مستقیم هدایت شدند که در مباحث بعدی پیرامون دو موضوع هدایت و اضلال خداوندی و هدایت به سمت صراط مستقیم خواهم نوشت

 والسلام

[1]  – آیات در بارة خواندن همگان به هدایت توسط قرآن :در سورة انفال، 24، ص179: يَأَيهُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحيِيكُمْ  …. به استقبال هدایت بروید تا زنده و در نتیجه رستگار شوید و درمائده، 15، ص110: …. قَدْ جَاءَكُم مِّنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتَابٌ مُّبِينٌ خداوند نور و قرآن را برای شما فرستاد که نور در این آیه وجود امیر مومنان علی علیه السلام است و بقره، 185، ص28: شَهرُ رَمَضَانَ الَّذِى أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْءَانُ هُدًى لِّلنَّاسِ …ومدثر، 31،ص576: … وَماهِیَ اِلّا ذِكْرَى‏ لِلْبَشَرِ  قرآن برای هدایت همة مردمان نازل شد

و فرقان، 1، ص359: … لِيَكُونَ لِلْعَلَمِينَ نَذِيرًا و انعام، 19، ص130: …  وَ أُوحِىَ إِلَىَّ‏ هَاذَا الْقُرْءَانُ لِأُنذِرَكُم بِهِ وَ مَن بَلَغَ  …قرآن به پیامبر ص ع نازل شد تا ترسانده شوند از کفر و نفاق و روی به ایمان بیاورند

[2]  – اول تقوی :سورة بقره آیة 2  ذَالِكَ الْكِتَبُ لَا رَيْبَ  فِيهِ  هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ ، دوم ایمان : در یونس، 57، ص215می فرماید :… وَ هُدًى وَ رَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ ، سوم از محسنین اند  در لقمان، 3، ص411 : هُدًى وَ رَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِينَ ، چهارم مسلمانند  درنحل، 89، ص277: … هُدًى وَ رَحْمَةً وَ بُشْرَى‏ لِلْمُسْلِمِينَ  که مقصود از  این اسلام  تسلیم حقیقی در برابر امر خداوند است، پنجم روح آن ها زنده به ایمان است ،یس، 70، ص444: لِّيُنذِرَ مَن كاَنَ حَيًّا …. ششم از خداوند خوف و خشیت دارند ، نازعات، 45، ص584: إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخشَئهَا ، هفتم بندگان حقیقی خداوندند ،زمر، 17، ص460:  فَبَشِّرْ عِبَادِ،هشتم اینان تبعیت از قول نیکوتر از قرآن می کنند که آن ولایت است و اینان اولو الالباب اند ،زمر، 18، ص460: الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ  أُوْلَئكَ الَّذِينَ هَدَئهُمُ اللَّهُ  وَ أُوْلَئكَ هُمْ أُوْلُواْ الْأَلْبَابِ

[3]  –  شواهد قرآنی  مربوط به آنانی که از دعوت سر باز زدند،

اول: اینان گوش دارند ولی نمی شنوند و چشم دارند ولی حقایق را نمی بینند ،اعراف، 198، ص176: وَ إِن تَدْعُوهُمْ إِلىَ الهُدَى‏ لَا يَسْمَعُواْ  وَ تَرَئهُمْ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لَا يُبْصِرُونَ

دوم : و اگر هم بشنوند ترتيب اثر نمى دهند، فاطر، 14، ص436: إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُواْ دُعَاءَكُم وَ لَوْ سَمِعُواْ مَا اسْتَجَابُواْ لَكُم وَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ  وَ لَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ

سوم :اینان در عرصة یک انتخاب سرنوشت ساز گمراهی را بر هدایت ترجیح می دهند

بقره، 16، ص3: أُوْلَئكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُاْ الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى‏ فَمَا رَبِحَت تِجرَتُهُمْ وَ مَا كاَنُواْ مُهْتَدِينَ

در نتیجه کور دل می شوند و کسی را یارای هدایت آنان نیست

 چهارم :پیامبر ص ع  نیز نمی تواند این کران را حرف شنوا کند :نمل، 81، ص384: وَ مَا أَنتَ بهِادِى الْعُمْىِ عَن ضَلَالَتِهِمْ  إِن تُسْمِعُ إِلَّا مَن يُؤْمِنُ بِايَاتِنَا فَهُم مُّسْلِمُونَ 

 

بازدیدها: 40

همچنین ببینید

موضوع«عصمت وحی آوران» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

عصمت وحی آوران (سوره الشوري) (51) (ص 488) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 × یک =