خانه / مقالات / مثنوی معنوی / تفسیر موضوعی / بحث دربارۀ «اللهم ارنا الاشیاء کما هی» از مثنوی شریف توسط استاد محمد قدسی

بحث دربارۀ «اللهم ارنا الاشیاء کما هی» از مثنوی شریف توسط استاد محمد قدسی

 

هستی مجازی و نفس اماره :

بعد از داستان آن زن پلید کار و خدعه او ، از سر درخت امرود بن از بیت(3544تا3561/4) نتیجه می گیرد که انسان تا از عینک نفس اماره به عالم نگاه می کند دیدة او کژ بین است :

( 3562) اين منىّ و، هستىِ اوّل بود

كه بر او، ديده كژ و، اَحول بود

هستی مجازی و تکبر و منیت، امرود بن است که بر سر آن، چشم کج بین است و   همه چیزرا وارونه می بیند

اَحوَل: لوچ، دو بین.

( 3563) چون فرود آيى، از اين اَمرودبن

كژ نماند فكرت و، چشم و، سَخُن‏

هرگاه از امرودبن   هستی مجازی فرود آیی ، چشم و فکر و سخنت در وارونگی نمی ماند«( سوره طه(108) ص 319): يَوْمَئذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِىَ لَا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَانِ فَلَا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْسًا (آهسته) »

( 3564) يك درختِ بخت، بينى گشته، اين

شاخِ او، بر آسمانِ هفتمين‏

بعد از نفس ، به حقیقت خود که سعادت قرین است می رسی که آن درختی است که اصل آن ثابت و فرع آن در آسمان است

«(ابراهيم، 24)»

نکته ای بدیع:

شرط ابدال شدن گذشتن از نفس است:

( 3565) چون فرود آيى، از او گردى جدا

مُبدِلَش گرداند از رحمت، خدا

بعد از پایین آمدن از درخت نفس و قطع ارتباط با آن ، خداوند آن را تبدیل می کند و دیگر از اماریت به مراتب عالی تا نفس مطمئنه ارتقاء می یابد«( ص 366 سوره الفرقان/70) إِلَّا مَن تَابَ وَ ءَامَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُوْلَئكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَ كاَنَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا)»

و چشم تو راست بین می شود:

( 3566) زين تواضع ،كه فرود آيى، خدا

{راست بينى}، بخشد آن چشمِ تو را

و در اثر این فروتنی که از نفس گذشتی خداوند چشم تو را راست بین می کند

تواضع: ترك منى گفتن. خود را هيچ انگاشتن.

« سوره ملك(3) )ص562 :الَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا مَّا تَرَى‏ فىِ خَلْقِ الرَّحْمَانِ مِن تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى‏ مِن فُطُورٍ آن خدايى كه هفت طبقه آسمان را آفريد تو در خلق رحمان هيچ تفاوتى نمى‏بينى به دقت نظر كن آيا هيچ فطور و اختلالى در نظام عالم به چشمت مى‏خورد؟ »

سوره ملك (4)ص562):ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ کَرَّتَینِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَ هُوَ حَسِيرٌ نه، مسلما اگر دوباره هم نظر بيندازى پلك چشمت از خستگى مى‏افتد و اختلالى نخواهى يافت »

( 3567) {راست بينى}، گر بُدى آسان و زَب

مصطفى، كى خواستى آن را، زِ رَبّ؟‏

ولی این را بدان که بسیار سخت می توان از نفس گذشت و اگر از نفس گذشتن آسان بود پیامبر ص ع نمی فرمود: اللَّهُمَّ أرِنَا الأشيَاءَ كَمَا هِيَ

زَب: مفت و بلاعوض، آسان.

«اللَّهُمَّ أرِنَا الأشيَاءَ كَمَا هِيَ يا رب اين تمييز ده ما را به خواست

           تا شناسيم آن نشان كژ ز راست‏2633/1

و نيز اين بيت:

طعمه بنموده به ما و آن بوده شست

آن چنان بنما به ما آن را كه هست‏465/2

راست بینی:

( 3568) گفت، بنما جزوِ جزو از فوق و، پَست

آن چنان كه، پيشِ تو، آن جزو هست‏

پیامبر ص به خداوند عرضه داشت که حقایق را جزو جزو آن چنان که پیش تو هست   نشان بده«اللَّهُمَّ أرِنَا الأشيَاءَ كَمَا هِيَ».

(پاورقی: بمن بنما: (اللَّهم ارنا الاشياء كما هو))

راست بینان دیگر هرکجای جهان که بروند راست بین اند و دچار توهم نیستند:

( 3569) بعد از آن، بر رَو، بر آن اَمرودبُن!

كه مُبدّل گشت و ،سبز از اَمرِ «كُن»

پس از این تبدیل حال، بر سر درخت نفس برو که خداوند با امر کن فیکون آن را سبز نمود و تبدیل فرمود

داستان موسی ع و کوه طور:

( 3570) چون دِرختِ موسوى، شد اين دِرَخت

چون سوىِ موسى، كِشانيدى، تو رخت‏

و چون تو خود را به سوی موسی ع و خدای موسی کشانیدی، ‏ این درخت وجود تو ، درخت موسوی شده است

( 3571) آتش او را، سبز و، خرم مى‏كند

شاخِ او، «اِنِّى اَنَا اللَّه» مى‏زند

و آتش عشق الهی آن را سبز و خرم کرده و هر شاخ و هر برگ آن انی اناالله می زند «(قصص، 30) إنِّى أنَا اللَّه»

( 3572) زير ظِلَّش، جمله حاجاتت رَوا

اين چُنين باشد، {الهى كيميا}

و در زیر سایه آن درخت، همه حاجتهای تو روا می شود و این اعجاز ،کیمیای الهی در تبدیل جنس پست به جنس عالی است ( که مشرک   تائب را به مومن تبدیل می کند)

در پای درخت انی اناالله منیت ها همه تبدیل به صفات ذو الجلال می شود:

( 3573) آن منى و، هستيت باشد حَلال

كه در او بينى صفاتِ ذو الجلال‏

دیگر منیت برای تو مجاز است چون در آن اماریت نفس نیست ، بلکه نفس تو سراسر مظهر صفات ذوالجلال شده است

( 3574) شد دِرختِ كژ، مُقَوَّم، {حق نما}

«اَصلُهُ ثابت و فَرعُهُ فِى السَّما»

زیرا درخت کج نفس اماره تو ، راست و حق نما می شود و مصداق آیه(ابراهيم، 24) می شود

مُقَوَّم: راست کرده شده، قائم شده.

« كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي اَلسَّماءِ.»

 

بازدیدها: 313

همچنین ببینید

موضوع«عصمت وحی آوران» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

عصمت وحی آوران (سوره الشوري) (51) (ص 488) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 × دو =