خانه / مقالات / مثنوی معنوی / تفسیر موضوعی / موضوع خداوند و ارض الله واسعۀ او از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی- بخش اول

موضوع خداوند و ارض الله واسعۀ او از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی- بخش اول

حكايت آن مدّاح كه از جهت ناموس شكر ممدوح مى‏كرد و بوى اندوه و غم اندرون او و خلاقت دلق ظاهر او مى‏نمود كه آن شكرها لاف است و دروغ

خَلاقت: كهنگى، نژندى.

دفتر چهارم از بیت1739 تا 1756 و سپس :

( 1757) صد نشان باشد درون ايثار را

صد علامت هست نيكو كار را

 ( 1758) مال در ايثار اگر گردد تلف

در درون صد زندگى آيد خلف

خَلَف: جانشين، جايگزين.

 ( 1759) در زمين حق زراعت كردنى

تخم‏هاى پاك، آن گه دَخل نى‏

در زمين حق زراعت كردن: در راه خدا إنفاق نمودن.

معنی ارض الله واسعه، همانگونه که در دفتر پنجم نیز اشاره کردیم درون اولیای الهی است که همة کون و مکان را و بالاتر از آن امانت الهی جانشینی خداوند را جای می دهد

به آیة 72 سورة احزاب ، انا عرضنا الامانه…. رجوع شود

( 1760) گر نرويد خوشه از رَوضاتِ هو

پس چه واسع باشد «أرضُ اللَّه» بگو؟

اگر از باغستان های عنایات الهی خوشه ای نروید پس چگونه می توان گفت زمین خداوند گسترده است؟

رَوضات: جمع روضة: باغ، گلشن. رَوضاتِ هو: باغستان‏هاى الهى. كنايت از عنايت‏هاى حق.

«  یکی از معانی ارض الله واسعه یعنی زمین خدا وسیع است ، در آیة 3 سورة زمر دل مومن و زمینه های روحی اوست که اگر مورد لطف الهی قرار بگیرد گیاه حُبّ و معرفت از آن می روید

در آیۀ 97 سورۀ نساء و 56 سورۀ عنکبوت و 10 سورۀ زمر ارض الله را واسع و پهناور وصف شده است

آن كه أرضُ اللَّهِ واسع گفته‏اند  / عرصه اى دان انبيا را بس بلند  3182 / 1 »

( 1761) چون كه اين ارض فنا بى‏رَيع نيست

چون بود «أرضُ اللَّه» آن مُستَوسَعى است‏

این زمین دنیا که فانی است بدون محصول و رشد و نمو نیست، پس چگونه می توان گفت زمین خداوند که گسترده است بی محصول است؟

رَیع: فزونى، نمو کردن، بالا آمدن، (محصول). مُستَوسع: فراخ، گسترده.

 ( 1762) اين زمين را رَيع او خود بى‏حد است

دانه اى را كمترين خود هفت صد است

« در سورة بقره آیة 261 می فرماید :مَثَلُ اَلَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اَللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اَللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ  ،يعنى كسانى كه اموال خود را در راه خدا خرج مى‏كنند مثل آنها چون دانه‏اى است كه هفت سنبل بروياند و در هر سنبلى صد دانه باشد و خداوند براى هر كس كه بخواهد چند مقابل خواهد كرد كه خدا گشايش دهنده و دانا است. »

***

درتجلیات خداوند تکرار نیست

در  سه بیت زیر ، تفسیر تازه ای برای آیة أرضُ اللَّه… زمر/10 . عنکبوت /56 بیان می کند

آن كه أرضُ اللَّه واسع گفته‏اند

عرصه اى دان انبيا را بس بلند3182/ 1  

    و آن این است که زمین خداوند از آن جهت که وسیع است اولیا را در خود می پرورد و در خود «ابدال »را تربیت می کند

ابدال آنانی هستند که طبق سورة فرقان آیة 70  ص 366 :إِلَّا مَن تَابَ وَ ءَامَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُوْلَئكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّاتِهِمْ حَسَنَاتٍ  وَ كاَنَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا

 ( 2381) و آن فضاىِ خَرقِ اسباب و علل

هست «أرضُ اللَّه»، اى صدر اجل‏

ای والا مقام تنها جایی که می توان علل و اسباب مادی را کنار گذاشت، سرزمین الهی است

خَرق: پاره کردن. صدر اجل: وزیر اعظم، بزرگترین وزیر.

تفسیر آیة ارض الله واسعه را باید در سورة الرحمان آیة 29 جستجو کرد و مولانا به این نکتة کمیاب دست یافته است :

( 2382) هر زمان مُبدل شود، چون نقشِ جان

نو به نو، بيند جهانى_ در عيان‏

در سرزمین الهی لحظه به لحظه نقش جان تغییر می کند و هر لحظه جهانی تازه قابل مشاهده است و در آنجا تکرار و ملال نیست که انسان را آزرده کند

«در آیات29 درسوره الر حمن ص 532 :كُلُّ‏ يَوْمٍ هُوَ فىِ شَأْنٍ  یعنی و او همه روزه مشغول كارى نو است.و سورة الانشقاق آیة19ص 589: لَتَركَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٍ یعنیبه زودى بعد از مرگ عوالمى را سير خواهيد كرد  و به قول اهل عرفان لاتکرار فی تجلیه تعالی »

( 2383) گر بُود فردوس و أنهارِ بهشت

چون فسردة يك صفت شد، گشت زشت‏

اگر بهشت و نهرهای آن هم اسیر یک صفت و حالت بود و تغییری در آن نبود زشت و ملال آور می شد

 

بازدیدها: 15

همچنین ببینید

موضوع«عصمت وحی آوران» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

عصمت وحی آوران (سوره الشوري) (51) (ص 488) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفت + 4 =