خانه / مقالات / مثنوی معنوی / تفسیر موضوعی / موضوع اسم و مسمی از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

موضوع اسم و مسمی از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

 

 

کسانی که در پی اسمند از مسمی باز می مانند و از جام معرفت سیراب نمی شوند و در خیال، عمر می گذرانند و به حقیقت نمی رسند

دفتر اول

( 3453) از هواها كى رهى بى‏جامِ هو        

                                            اى ز هو قانع شده با نام هو

اى كسى كه از هو بنام هو قانع شده‏اى بدون اينكه جام هو بنوشى كى از هواها رهايى خواهى‏

 

هو: حقيقت خدا، ذات اللَّه.

         باد در مردم هوا و آرزوست    

                    چون هوا بگذاشتى پيغام هوست‏

1101 1

( 3454) از صفت وز نام چه زايد خيال  

                                    و آن خيالش هست دلاّل وصال‏

از نام و مقصد و وصف او چه عايد انسان مى‏شود؟ فقط خيال كه بمنزله دلال و واسطه رسيدن به مقصود است.

صفت: وصف كردن چيزى. دلال: راهنما.

( 3455) ديده‏اى دلاّل بى‏مدلول هيچ    

                                      تا نباشد جادّه نبْود غول هيچ‏

البته بايد دلال به يك مقصد و مقصودى دلالت كند و گر نه دلال معنى نخواهد داشت همچنان كه اگر جاده و راهى نباشد غول گمراه كننده معنى ندارد.

مدلول: آن چه دلال بدان راه نمايد

( 3456) هيچ نامى بى‏حقيقت ديده‏اى      

                                  يا ز گاف و لامِ گُل، گُل چيده‏اى‏

( 3457) اسم خواندى رو مسمّى را بجو  

                                          مه به بالا دان نه اندر آب جو

مسمّى: آن چه بر آن اسمى نهاده‏اند. و در اين اشارت است به خلاف ميان اشعريان و معتزلان كه آيا اسم عين مسمى است يا غير آن. و بديهى است كه مقصود از اسم حروف آن نيست، بلكه نزاع در مدلول اسم است كه آيا ذات است من حيث هى هى يا ذات است به اعتبار امرى كه بر آن عارض شده. و در اصطلاح عارفان اسم عبارت از ذات است به اعتبار اتصاف به وصفى از اوصاف و نعتى از نعوت.

ماه در بالا دانستن: براى ديدن ماه آسمان را نگريستن: «مى‏گويند اوحد الدين كرمانى در شهود حقيقت توّسل به مظاهر صورى مى‏كرد (به خوب رويان مى‏نگريست). شيخ شمس الدين تبريزى از او پرسيد در چه كارى؟ گفت ماه را در طشت آب مى‏بينم. شمس الدين گفت كه اگر بر قفا دنبل ندارى چرا بر آسمانش نمى‏بينى.» (نفحات الانس، ذيل ترجمه اوحد الدين و شمس الدين).

         يا ز چاهى عكسِ ماهى وانمود  

                              سر به چه در كرد و آن را مى‏ستود

         در حقيقت مادح ماه است او      

                                گر چه جهل او به عكسش كرد رو

         مدح او مه راست نى آن عكس را    

                                كفر شد آن چون غلط شد ماجرا

2131- 2129 3

 

بازدیدها: 11

همچنین ببینید

موضوع«عصمت وحی آوران» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

عصمت وحی آوران (سوره الشوري) (51) (ص 488) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × 1 =