خانه / مقالات / مثنوی معنوی / موضوع «فرق ظن و گمان» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

موضوع «فرق ظن و گمان» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

 

 

فرق یقین با ظن و گمان

(سوره ملك) (22) (ص 563 )أَفَمَن يَمْشِي مُكِبّاً عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّن يَمْشِي سَوِيّاً عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ 

مولانا با تمثیلی گویا فرق بین یقین را با ظن و گمان بیان می کند

یقین مانند مرغی است که دوبال دارد

و ظن و گمان مانند مرغی است که یک بال دارد

اولی به مقصد می رسد ولی دومی هرگز

***بيان آن كه علم را دو پر است و

گمان را يك پر است

(ناقص آمد ظنّ به پرواز ابتر است)،

مثال ظنّ و يقين در علم

دفتر سوم

 (1510)علم را دو پَر گمان را يك پَر است

ناقص آمد ظن به پرواز ابتر است‏

( 1511) مرغِ يك پر زود افتد سر نگون

باز بر پرّد دو گامى يا فزون‏

( 1512) اُفت خيزان مى‏رود مرغِ گُمان

با يكى پَر بر اميدِ آشيان‏

( 1513) چون ز ظن وارَست، علمش رو نمود

شد دو پَر آن مرغِ يك پر، پر گشود

( 1514) بعد از آن يَمشِى سَوِيًّا مستقيم

نه عَلَى وَجهِه، مُكِبّاً أو سَقيم‏

( 1515) با دو پر بر مى‏پرد چون جبرئيل

بى‏گمان و بى‏مگر بى‏قال و قيل‏

( 1516) گر همه عالم بگويندش توى

بر ره يزدان و دين مُستوى‏

( 1517) او نگردد گرم‏تر از گفتشان

جانِ طاقِ او نگردد جُفتشان‏

( 1518) ور همه گويند او را گمرهى

كوه پندارى و تو برگِ كهى‏

( 1519) او نيفتد در گمان از طعنشان

او نگردد دردمند از ظعنشان‏

( 1520) بلكه گر دريا و كوه آيد به گفت

گويدش با گمرهى گشتى تو جفت‏

دفتر سوم ( 1521) هيچ يك ذرّه نيفتد در خيال

يا به طعن طاعنان رنجور حال

***

مقایسه بین اهل یقین و اهل شک و تردید:

سوم(2037)مى‏خور و ، مى­ده بد آن كش روزى است

هر دم و هر لحظه سحر آموزى است‏

(2038)خلق گويان اى عجب! اين بانگ چيست؟

چون كه صحرا از درخت و بر ،تهى است‏

( 2039) گيج گشتيم از دم سودائيان

كه به نزديك شما باغ است و خوان‏

( 2040) چشم مى‏ماليم اينجا باغ نيست

يا بيابانى است يا مشكل رهى است‏

دفتر سوم ( 2041) اى عجب چندين دراز اين گفت و گو

چون بود بى‏هوده؟ ور خود هست كو؟

( 2042) من همى‏گويم چو ايشان اى عجب

اين چنين مُهرى چرا زد صُنعِ رب‏

( 2043) زين تنازع‏ها محمد در عجب

در تعجّب نيز مانده بو لهب‏

(2044)زين عجب تا آن عجب فرقى است ژرف

تا چه خواهد كرد سلطان شگرف‏

 

 

همچنین ببینید

موضوع«عصمت وحی آوران» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

عصمت وحی آوران (سوره الشوري) (51) (ص 488) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × 5 =