خانه / مقالات / مثنوی معنوی / موضوع «فرق ظن و گمان» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

موضوع «فرق ظن و گمان» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

 

 

فرق یقین با ظن و گمان

(سوره ملك) (22) (ص 563 )أَفَمَن يَمْشِي مُكِبّاً عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّن يَمْشِي سَوِيّاً عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ 

مولانا با تمثیلی گویا فرق بین یقین را با ظن و گمان بیان می کند

یقین مانند مرغی است که دوبال دارد

و ظن و گمان مانند مرغی است که یک بال دارد

اولی به مقصد می رسد ولی دومی هرگز

***بيان آن كه علم را دو پر است و

گمان را يك پر است

(ناقص آمد ظنّ به پرواز ابتر است)،

مثال ظنّ و يقين در علم

دفتر سوم

 (1510)علم را دو پَر گمان را يك پَر است

ناقص آمد ظن به پرواز ابتر است‏

( 1511) مرغِ يك پر زود افتد سر نگون

باز بر پرّد دو گامى يا فزون‏

( 1512) اُفت خيزان مى‏رود مرغِ گُمان

با يكى پَر بر اميدِ آشيان‏

( 1513) چون ز ظن وارَست، علمش رو نمود

شد دو پَر آن مرغِ يك پر، پر گشود

( 1514) بعد از آن يَمشِى سَوِيًّا مستقيم

نه عَلَى وَجهِه، مُكِبّاً أو سَقيم‏

( 1515) با دو پر بر مى‏پرد چون جبرئيل

بى‏گمان و بى‏مگر بى‏قال و قيل‏

( 1516) گر همه عالم بگويندش توى

بر ره يزدان و دين مُستوى‏

( 1517) او نگردد گرم‏تر از گفتشان

جانِ طاقِ او نگردد جُفتشان‏

( 1518) ور همه گويند او را گمرهى

كوه پندارى و تو برگِ كهى‏

( 1519) او نيفتد در گمان از طعنشان

او نگردد دردمند از ظعنشان‏

( 1520) بلكه گر دريا و كوه آيد به گفت

گويدش با گمرهى گشتى تو جفت‏

دفتر سوم ( 1521) هيچ يك ذرّه نيفتد در خيال

يا به طعن طاعنان رنجور حال

***

مقایسه بین اهل یقین و اهل شک و تردید:

سوم(2037)مى‏خور و ، مى­ده بد آن كش روزى است

هر دم و هر لحظه سحر آموزى است‏

(2038)خلق گويان اى عجب! اين بانگ چيست؟

چون كه صحرا از درخت و بر ،تهى است‏

( 2039) گيج گشتيم از دم سودائيان

كه به نزديك شما باغ است و خوان‏

( 2040) چشم مى‏ماليم اينجا باغ نيست

يا بيابانى است يا مشكل رهى است‏

دفتر سوم ( 2041) اى عجب چندين دراز اين گفت و گو

چون بود بى‏هوده؟ ور خود هست كو؟

( 2042) من همى‏گويم چو ايشان اى عجب

اين چنين مُهرى چرا زد صُنعِ رب‏

( 2043) زين تنازع‏ها محمد در عجب

در تعجّب نيز مانده بو لهب‏

(2044)زين عجب تا آن عجب فرقى است ژرف

تا چه خواهد كرد سلطان شگرف‏

 

 

همچنین ببینید

موضوع«تردد» از مثنوی شریف توسط استاد محمد قدسی

      انسان و شک و تردید شواهد مثنوی انسان مختار است و در ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج + 6 =