خانه / مقالات / مثنوی معنوی / دفتر سوم / مثنوی معنوی، دفتر سوم، جلسه پنجم، ابیات 156 تا 203

مثنوی معنوی، دفتر سوم، جلسه پنجم، ابیات 156 تا 203

متن ابیات :ازبیت 156 تا 171

( 156) اى خورنده خون خلق از راه بَرد

                       تا نه آرد خون ايشانت نبرد

( 157) مال ايشان خون ايشان دان يقين

                  ز آن كه مال از زور آيد در يمين‏

( 158) مادر آن پيل بچگان كين كشد

                 پيل بچّه خواره را كيفر كشد

( 159) پيل بچّه مى‏خورى اى پاره خوار

                هم بر آرد خصم پيل از تو دمار

( 160) بوى رسوا كرد مكر انديش را

               پيل داند بوى طفل خويش را

( 161) آن كه يابد بوى حق را از يمن

              چون نيابد بوى باطل را ز من‏

( 162) مصطفى چون برد بوى از راه دور

                    چون نيابد از دهان ما بخور

( 163) هم بيابد ليك پوشاند ز ما

                    بوى نيك و بد بر آيد بر سما

( 164) تو همى‏خُسپىّ و بوى آن حرام

                       مى‏زند بر آسمان سبز فام                  

( 165) همره أنفاس زشتت مى‏شود

                      تا به بوگيران گردون مى‏رود

( 166) بوى كبر و بوى حرص و بوى آز

                 در سخن گفتن بيايد چون پياز

( 167) گر خورى سوگند من كى خورده‏ام

                      از پياز و سير تقوى كرده‏ام‏

( 168) آن دم سوگند غمّازى كند

                      بر دماغ همنشينان بر زند

( 169) پس دعاها رد شود از بوى آن

                    آن دل كژ مى‏نمايد در زبان‏

( 170) اِخسَئوُا آيد جواب آن دعا

                   چوب رد باشد جزاى هر دغا

( 171) گر حديثت كژ بود معنيت راست

            آن كژىّ لفظ مقبول خداست

 

**************************************شرح ابیات : ازبیت 156 تا 171

( 156) اى خورنده خون خلق از راه بَرد                           تا نه آرد خون ايشانت نبرد    

اى كسى كه خون خلق را از راه دور باش دادن همى‏خورى تا خون آنها گرفتار نبرد و جنگت(گردن گير ت نشو د) نكند

برد: (اسم است به معنى فعل امر) دور شو.

در ميانه بى‏دلى دَه چوب خورد

                     بى‏گناهى كه برو از راه برد

246/6

نبرد آوردن: كنايت از گردن گير شدن: كين خواستن. (انذارى است آزار دهندگان مردم را، تا دست از اذيت خلق بكشند و به مال و جان آنان تعرض نكنند).

( 157) مال ايشان خون ايشان دان يقين                         ز آن كه مال از زور آيد در يمين‏

مال مردم همانا خون مردم است زيرا كه مال از نيرو بدست مى‏آيد و خون مى‏خورد تا مال بدست آورد

مال ايشان: گرفته از حديث است «حُرمَةُ مالِ المُسلِمِ كَحُرمَةِ دَمِه.» (احاديث مثنوى، ص 72) در اصول كافى (ج 2، ص 360) از امام صادق (ع) از رسول خدا آمده است: «سِبابُ المُؤمِنِ فُسوق وَ قتالُهُ كُفر وَ أكلُ لَحمِهِ مَعصِيَة وَ حُرمَةُ مالِهِ كَحُرمَةِ دَمِه.

ناسزا گوئی به مومن فسق است و درامیزی بااو کفر و گوشتش خوردن معصیت و حرمت مال او مانند حرمت خون اوست

يمين: جانب راست، دست راست، و در اين بيت كنايت از «ملكيت» است.

( 158) مادر آن پيل بچگان كين كشد                                    پيل بچّه خواره را كيفر كشد اگر خوردى مادر آن فيل بچه تلافى كرده فيل بچه خور را مى‏كشد

كين كشيدن ما در پيل بچگان را: كنايت از انتقام الهى.

( 159) پيل بچّه مى‏خورى اى پاره خوار    

             هم بر آرد پیل خصم، از تو دمار

اى مال مردم خور فيل بچه را مى‏خورى و دشمنى فيل دمار از روزگارت بر مى‏آورد

پاره: رشوت.

( 160) بوى رسوا كرد مكر انديش را    

             پيل داند بوى طفل خويش را

شخص مكار را بو رسوا مى‏كند چرا كه فيل بوى فرزند خود را مى‏شناسد

( 161) آن كه يابد بوى حق را از يمن                         چون نيابد بوى باطل را ز من؟‏

كسى كه بوى رحمان از يمن بمشامش مى‏رسد چگونه بوى باطل را از من دور نمى‏يابد؟

آن كه يابد بوى حق…: اشارت به حديثى است كه گويند از رسول (ص) است و در باره اويس قرنى آمده است. «اِنّى لَأَجِدُ نَفَسَ الرَّحْمنِ مِن جانِبِ اليَمَنِ.» (احاديث مثنوى، ص 73) (براى اطلاع از چنين حديث‏ها نگاه كنيد به: كنز العمال، ج 12، ص 47- 52)

( 162) مصطفى چون برد بوى از راه دور                            چون نيابد از دهان ما بخور ؟

حضرت رسول (ص ع) كه از راه دور بوى رحمن را استشمام كرد چگونه بوى دهان ما را پى نمى‏برد؟]

بُخُور: آن چه در آتش اندازند تا بوى خوش دهد، بوى خوش. ليكن در اين بيت به معنى مطلق «بو» است.

( 163) هم بيابد ليك پوشاند ز ما                                 بوى نيك و بد بر آيد بر سما

بلى او پى مى‏برد ولى از ما پنهان مى‏كند و هر بوى بد و خوب بر آسمان بالا مى‏رود

( 164) تو همى‏خُسپىّ و بوى آن حرام                                    مى‏زند بر آسمان سبز فام

تو در خوابى و بوى حرامى كه خورده‏اى به آسمان سبز فام مى‏رسد

( 165) همره أنفاس زشتت مى‏شود

                   تا به بوگيران گردون مى‏رود

همراه هر نفسى كه مى‏زنى همان بو صعود مى‏كند تا مى‏رسد بكسانى كه در آسمان موكل بو كردن نفسهاى من و تو هستند

بوگيران گردون: فرشتگان كه در آسمان هستند. هر يك از هفت آسمان را فرشته‏اى مُوكَّل است كه گناهان را وا مى‏رسند:

آسمان نخست افترا را،

آسمان دوم نفاق را،

آسمان سوم كبر را،

آسمان چهارم خود بينى را،

آسمان پنجم حسد را،

آسمان ششم بى‏رحمى را،

و آسمان هفتم جاه طلبى را.        

(ترجمه از شرح نيكلسون)

( 166) بوى كبر و بوى حرص و بوى آز                         در سخن گفتن بيايد چون پياز

بوى بد كبر و حرص و آز در سخن گفتن مثل بوى پياز معلوم مى‏شود

( 167) گر خورى سوگند من كى خورده‏ام                       از پياز و سير تقوى كرده‏ام‏

اگر قسم بخورى كه من سير و پياز نخورده و از آنها پرهيز كرده‏ام‏        

تقوى كردن: دورى گزيدن.

( 168) آن دم سوگند ، غمّازى كند                                                        بر دماغ همنشينان بر زند                                 دم زدن و نفس تو در وقت سوگند خوردن اشکار میکند و برای رسوائی تو بدماغ همنشينان بوى سير و پياز را مى‏رساند

( 169) پس دعاها رد شود از بوى آن

                               آن دل كژ مى‏نمايد در زبان‏

دعاها از بوى آن مردود شده و دل کج تو در زبان تو اثر می گذارد و در زبان روشن مى‏گردد

( 170) اِخسَئوُا آيد جواب آن دعا      

                            چوب رد باشد جزاى هر دغا

در جواب دعا « اِخْسَؤُا گفته مى‏شود و البته جواب هر ناراستى چوب رد است‏

اِخسئوا: گرفته از قرآن كريم است(مؤمنون، 108) قالَ اِخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ 23: 108: گويد گم شويد در آن (دوزخ) و با من سخن مگوييد.

( 171) گر حديثت كژ بود معنيت راست    

                                 آن كژىّ لفظ مقبول خداست‏

اگر الفاظ تو كج بوده ولى معنى راست باشد همان كجى لفظ را خداى تعالى قبول مى‏كند

**************************************متن ابیات :از بیت 172 تا 179

**بيان آن كه خطاى محبّان بهتر است از صواب بيگانگان بَرِ محبو ب

( 172) آن بِلال صدق در بانگ نماز

                      حىَّ را هَىَّ همى‏خواند از نياز

( 173) تا بگفتند اى پيمبر راست نيست

             اين خطا اكنون كه آغاز بناست‏

( 174) اى نبىّ و اى رسول كردگار

                 يك مؤذّن كو بود افصح بيار

( 175) عيب باشد اوّل دين و صلاح

       لحن خواندن لفظ حىّ علی الفلاح‏

( 176) خشم پيغمبر بجوشيد و بگفت

                    يك دو رمزى از عنايات نهفت‏

( 177) كاى خسان نزد خدا هىّ بلال

                بهتر از صد حىّ و خىّ و قيل و قال‏

( 178) وا مشورانيد تا من رازتان

                          وا نگويم آخر و آغازتان

( 179) گر ندارى تو دم خوش در دعا

                  رو دعا مى‏خواه ز اخوان صفا

**************************************شرح ابیات : از بیت 172 تا 179

 

( 172) آن بِلال صدق در بانگ نماز

                     حىَّ را هَىَّ همى‏خواند از نياز

بلال حبشى كه از روى نياز اذان نماز مى‏گفت كلمه حى را هى خواند

آن بلال صدق: بِلال بن رباح از صحابه‏هاى سابق در اسلام است، كنيه او ابو عبد اللّه و نام مادرش حمامه بود. از مشركان مكه آسيب بسيار ديد. روز فتح مكه پيمبر (ص) او را فرمود تا اذان گويد. بلال به سال بيستم از هجرت به بيمارى طاعون در دمشق در گذشت.

اما آن چه مولانا در باره «حى» و «هى» آورده ظاهراً مانند بسيارى از داستان‏ها زاده طبع شاعرانه اوست.

طبيعى است كه بلال چون از مردم حبشه است مانند عربان نمى‏توانسته است حروفى را كه تلفظ درست آن خاص عرب است، فصيح بگويد.

اما گفت و گوى منافقان با رسول و پاسخ آن حضرت تا آن جا كه جست و جو شد در كتاب‏هاى معتبر نشانى از آن نيست.

مرحوم سيد محسن عاملى در اعيان الشيعة نويسد:

شهرت يافته است كه رسول خدا فرمود سين بلال نزد خدا شين است و گويا اين شهرت بر اساس حديثى است كه «سيِنُ بِلالِ عِندَ اللَّهِ شينٌ.» مرحوم فروزانفر اين حديث را آورده و بر موضوع بودن آن تصريح مى‏كند. (مآخذ قصص و تمثيلات مثنوى، ص 88)

در صفحه‏ى 34 طبقات ابن سعد (ج 3، ص 167) آمده است كه چون روز فتح مكه بلال بر بام كعبه اذان گفت حارث بن هشام و صفوان بن اُميَّه نشسته بودند. يكى ديگرى را گفت بدين حبشى بنگر. او گفت اگر خدا او را ناخوش مى‏دارد، تغييرش مى‏دهد.

علاّمه شوشترى از كامل جزرى آرد: چون بلال گفت أشهَدُ أنَّ مُحَمَّدا رَسُولُ اللَّهِ،

جويره، دختر ابو جهل، گفت خدا پدرم را گرامى داشت كه چنين روز را نديد.

و حارث بن هشام گفت كاش پيش از اين روز مرده بودم. (قاموس الرجال، ج 2، ص 398)

دور نيست چنان كه مرحوم فروزانفر اشارت كرده است، اين گفته‏ها منشأ شيوع چنان حديث باشد.- و اللَّهُ العالمُ.

صدق: مى‏توان مصدر مبنى از براى فاعل گرفت، در اين صورت صفت «بلال» است و مى‏توان قيد (در بانگ نماز) گرفت. (صادقانه اذان مى‏گفت).

( 173) تا بگفتند اى پيمبر راست نيست

           اين خطا اكنون كه آغاز بناست‏

بعضى از اصحاب عرض كردند يا رسول اللَّه اكنون كه اول اسلام است اين غلط خواندن بلال خوب نيست‏

( 174) اى نبىّ و اى رسول كردگار

                 يك مؤذّن كو بود افصح بيار

خوب است يا رسول اللَّه يك مؤذن فصيح‏ترى معين فرماييد

افصح: (صفت تفصيلى از فصاحت) گشاده زبان‏تر كه حرف را درست از مخرج ادا كند.

( 175) عيب باشد اوّل دين و صلاح

          لحن خواندن لفظ حىّ علی الفلاح

در اول دين و نماز عيب است كه حى على الفلاح را هى على الفلاح بخوانند

( 176) خشم پيغمبر بجوشيد و بگفت

              يك دو رمزى از عنايات نهفت‏

حضرت غضبناك شده چند رمزى از عنايات نهانى را بيان فرمود

( 177) كاى خسان نزد خدا هىّ بلال

               بهتر از صد حىّ و خىّ و قيل و قال‏

كه اى مردم پست هى بلال نزد خداوند بهتر از حى حى و قال و قيل ديگران است‏

حىّ و خىّ: كنايت از پاى بند بودن به درستى لفظ و توجه نداشتن به معنى و حقيقت.

( 178) وا مشورانيد تا من رازتان

                     وا نگويم آخر و آغازتان‏

كارى نكنيد كه من رازهاى درونتان را گفته و از آغاز و انجامتان خبر دهم‏

واشورانيدن: بر انگيختن، گفت و گو كردن

( 179) گر ندارى تو دم خوش در دعا

                 رو دعا مى‏خواه ز اخوان صفا

اگر در دعا نفس خوبى ندارى برو از برادران صفا دعا بخواه‏

اين بيت‏ها در توضيح بيت‏هاى اخير از بيت‏هاى گذشته است كه فرمود، اگر صفاى دل بود خطاى گفتار را زيانى نيست. (براى توضيح بيشتر نگاه كنيد به: داستان موسى و شبان، 1720 /2 به بعد)

و نظير آن چه مولانا فرمود داستان حسن بصرى و حبيب عجمى است:

«نقل است كه نماز شامى حسن بصرى به صومعه حبيب رسيد

و حبيب نماز، در پيوسته بود.

و «الحمد» را «الهمد» مى‏خواند.

حسن گفت: نماز از پى او درست نباشد،

تنها نماز كرد.

آن شب خداى را جَلَّ جَلالُهُ به خواب ديد. گفت الهى رضاى تو در چيست؟

گفت اى حسن رضاى ما يافته بودى قدرش ندانستى.

گفت: بار خدايا آن چه بود؟

گفت: نماز از پى حبيب گزاردن.

كه آن نماز مُهرِ نمازهاى عمر تو خواست بود

اما تو را راستى عبارت از صحت نيّت باز داشت.» (تذكرة الأولياء، ص 62- 63)

 

**************************************متن ابیات :ازبیت 180 تا 188

**امر حق به موسى عليه السّلام كه مرا به دهانى خوان كه بد آن دهان گناه نكرده‏اى

( 180) گفت اى موسى ز من مى‏جو پناه

                با دهانى كه نكردى تو گناه‏

( 181) گفت موسى من ندارم آن دهان

               گفت ما را از دهان غير خوان‏

( 182) از دهان غير كى كردى گناه

                  از دهان غير بر خوان كاى اله

( 183) آن چنان كن كه دهان‏ها مر تو را  

                     در شب و در روزها آرد دعا

( 184) از دهانى كه نكردستى گناه

                      و آن دهان غير باشد عذر خواه‏

( 185) يا دهان خويشتن را پاك كن

                روح خود را چابك و چالاك كن‏

( 186) ذكر حق پاك است چون پاكى رسيد

                   رخت بر بندد برون آيد پليد

( 187) مى‏گريزد ضدّها از ضدّها

                   شب گريزد چون بر افروزد ضيا

( 188) چون در آيد نام پاك اندر دهان

                       نه پليدى ماند و نه اندهان‏

 

**************************************شرح ابیات : ازبیت 180 تا 188

( 180) گفت اى موسى ز من مى‏جو پناه

              با دهانى كه نكردى تو گناه‏

براى دعا خواستن از اخوان الصفا بود كه وقت حاجت خواستن حضرت موسى از خدا خداوند فرمود كه اى كليم از من با دهانى حاجت بطلب و پناه بجوى كه با آن دهان گناه نكرده باشى‏]

امر حق تعالى: مرحوم فروزانفر از تفسير امام فخر رازى آورده‏اند: «قال عَلَيهِ السَّلامُ اُدعُوا اللَّهَ بألسِنَة ما عَصَيتُمُوهُ بِها. قالُوا يا رَسُولَ اللَّه وَ مَن لَنا بِتلكَ الاَلسِنَةِ قالَ يَدعُو بَعضُكم لِبَعْضٍ لِأَنَّكَ ما عَصَيتَ بِلِسانِه وَ هُوَ ما عَصَى بلِسانِك.» (مآخذ قصص و تمثيلات مثنوى، ص 89)

واثلة بن أسقع از رسول (ص) آرد:

«چهار دعاست كه رد نمى‏شود…

دعاى مسلمانى براى برادر مسلمان خود كه غايب است.»       (كشف الاسرار، ج 1، ص 502)

( 181) گفت موسى من ندارم آن دهان

                   گفت ما را از دهان غير خوان‏

موسى عرض كرد بار الها من آن دهان را ندارم فرمود ما را از دهان غير دهان خود بخوان‏

( 182) از دهان غير كى كردى گناه

                   از دهان غير بر خوان كاى اله‏

تو از دهان ديگرى گناه نكرده‏اى از دهان ديگرى بخوان كه اى اله

( 183) آن چنان كن كه دهان‏ها مر تو را

                    در شب و در روزها آرد دعا

كارى بكن كه دهانهاى خلق شب و روز براى تو دعا كنند

( 184) از دهانى كه نكردستى گناه

                    و آن دهان غير باشد عذر خواه‏

آن دهنى كه با آن گناه نكرده‏اى دهان كس ديگر است و آن عذر خواه تو است‏

( 185) يا دهان خويشتن را پاك كن

             روح خود را چابك و چالاك كن‏

يا روح خود را چابك و چالاك نموده دهان خود را پاك كن‏

( 186) ذكر حق پاك است چون پاكى رسيد

                    رخت بر بندد برون آيد پليد

ياد حق پاك است وقتى آن پاكى برسد پليدى بيرون مى‏رود و دور مى‏شود

رخت بر بستن: در حديث است كه

«ابو عثمان با سلمان بود در زير درختى.

سلمان شاخه‏اى خشك را گرفت و تكان داد تا همه برگ‏هاى آن بريخت.

پس گفت نپرسى چرا چنين كردم.

گفتم چرا كردى؟

گفت مسلمان چون وضو گيرد چنان كه بايد، و نمازهاى پنجگانه بخواند گناهان او ريخته شود چنان كه برگ‏هاى اين شاخه.»

(كشف الاسرار، ج 4،

( 187) مى‏گريزد ضدّها از ضدّها

                   شب گريزد چون بر افروزد ضيا

آرى ضدها از ضدها مى‏گريزند چنان كه چون صبح مى‏رسد شب مى‏گريزد

شب گريزد:

خلوت دل نيست جاى صحبت اضداد

                          ديو چو بيرون رود فرشته در آيد

(حافظ)

( 188) چون در آيد نام پاك اندر دهان

                     نه پليدى ماند و نه اندهان‏

وقتى نام پاك خداوند بدهان آمد نه پليدى مى‏ماند و نه آن دهان دهان سابق است‏ ( و نه غم می ماند )

**************************************متن ابیات :از بیت 189 تا 203

**بيان آن كه اللَّه گفتن نيازمند عين لبّيك گفتن حق است

(189) آن يكى اللَّه مى‏گفتى شبى

                  تا كه شيرين مى‏شد از ذكرش لبى‏

( 190) گفت شيطان آخر اى بسيار گو

                     اين همه اللّه را لبَّيك كو؟

( 191) مى‏نيايد يك جواب از پيش تخت

                  چند اللّه مى‏زنى با روى سخت‏

( 192) او شكسته دل شد و بنهاد سر

                ديد در خواب او خَضِر را در خُضَر

( 193) گفت هين از ذكر چون وا مانده‏اى؟  

         چون پشيمانى از آن كش خوانده‏اى؟

( 194) گفت لبّيكم نمى‏آيد جواب

                    ز آن همى‏ترسم كه باشم ردّ باب‏

( 195) گفت آن اللّه تو لبّيك ماست

              و آن نياز و درد و سوزت پيك ماست‏

( 196) حيله‏ها و چاره جويى‏هاى تو

            جذب ما بود و گشاد اين پاى تو

( 197) ترس و عشق تو كمند لطف ماست

              زير هر يا ربّ تو لبّيك‏هاست‏

( 198) جان جاهل زين دعا جز دور نيست

            ز آن كه يا رب گفتنش دستور نيست‏

( 199) بر دهان و بر دلش قفل است و بند

                          تا ننالد با خدا وقت گزند

( 200) داد مر فرعون را صد ملك و مال

                تا بكرد او دعوى عزّ و جلال‏

( 201) در همه عمرش نديد او درد سر

                تا ننالد سوى حق آن بد گهر

( 202) داد او را جمله ملك اين جهان

              حق ندادش درد و رنج و أندهان

( 203) درد آمد بهتر از مُلك جهان

                    تا بخوانى مر خدا را در نهان‏

**************************************شرح ابیات : از بیت 189 تا 203

( 189) آن يكى اللَّه مى‏گفتى شبى

                  تا كه شيرين مى‏شد از ذكرش لبى‏

( 189) شبى يك نفر نام اللَّه بر زبان مى‏آورد تا از ذكر اين نام مبارك لبش شيرين گردد

( 190) گفت شيطان آخر اى بسيار گو      

                     اين همه اللّه را لبَّيك كو؟

شيطان باو گفت اى سخت رو خاموش باش چقدر اللَّه مى‏گويى اى پر حرف اين همه اللَّه گفتى كو يك لبيك كه در جواب گفته شود

( 191) مى‏نيايد يك جواب از پيش تخت                        چند اللّه مى‏زنى با روى سخت‏

چقدر پر روئى كرده اللَّه مى‏گويى در صورتى كه يك جواب از طرف او نمى‏آيد

پيش تخت: كنايت از درگاه حضرت ربّ العِزَّه.

روى سخت: سماجت، ابرام.

( 192) او شكسته دل شد و بنهاد سر    

             ديد در خواب او خَضِر را در خُضر

او دل شكسته شده بخواب رفت در خواب در حالت بسط و انبساط حضرت خضر را ديد]

خضر: نگاه كنيد به: شرح بيت 2241/

خُضَر: جمع خضرة: سبزه، سبزه‏زار.

( 193) گفت هين از ذكر چون وا مانده‏اى؟             چون پشيمانى از آن كش خوانده‏اى؟

كه باو مى‏گويد هان چرا از ذكر مانده و از آن چه خوانده‏اى پشيمانى؟

( 194) گفت لبّيكم نمى‏آيد جواب

                    ز آن همى‏ترسم كه باشم ردّ باب‏

گفت در جوابم لبيك نمى‏آيد و مى‏ترسم كه از درگاه خدا مردود شده باشم‏

رَدّ باب: رانده از در. حضور دل و روى آوردن به درگاه حق نشانه قبول است و دعا و نياز نشانه اجابت.

         هست لبّيكى كه نتوانى شنيد        

                          ليك سر تا پاى بتوانى چشيد

1191/2

ليكن بود كه شيطانِ نفس وسوسه آرد تا بنده را از حضور باز دارد.

ميبدى (ذيل آيه 54، سوره اعراف) از پير هرات آرد: «پروردگار گويد دوست دارم كه بنده بنالد و در من زارد. أنينُ المذنِبِينَ أحَبُّ إِلَيَّ مِن زَجَلِ المُسَبِحِينَ. (كشف الاسرار، ج 3، ص 640)

قرآن كريم بارها از بندگان خواسته است، به درگاه حق دعا كنند و فرموده است مرا بخوانيد تا از شما بپذيرم. آن را كه صدق و اخلاصى باشد، خدايش پاسخ دهد، و آن را كه چنين نباشد، دل وى تاريك شود و بود كه در اين حال حق تعالى بر نعمت او بيفزايد

كه فرمود: وَ لا يَحْسَبَنَّ اَلَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ: 3: 178 آنان كه كافر شدند مپندارند مهلتى كه بدانها مى‏دهيم بر ايشان نيك است. آنان را مهلت مى‏دهيم تا بر گناهان بيفزايند و برايشان عذابى خوار كننده است. (آل عمران، 178)

( 195) گفت آن اللّه تو لبّيك ماست                         و آن نياز و درد و سوزت پيك ماست‏

حضرت خضر گفت كه خدا بمن امر فرمود كه برو باو بگوهمان اللَّه گفتن تو لبيك ما است و آن نياز و سوز دلى كه تو دارى از طرف ما آمده و فرستاده ما است (مگر نه اين است كه من تو را بكار واداشته و مشغول ذكرت كرده‏ام؟)

( 196) حيله‏ها و چاره جويى‏هاى تو

               جذب ما بود و گشاد اين پاى تو

( 196) حيله‏ها و چاره جوييهاى تو همان جذب ما بود و همان كشش ما بود كه پاى تو را گشوده بطرف ما رهسپار نموده‏

( 197) ترس و عشق تو كمند لطف ماست

                  زير هر يا ربّ تو لبّيك‏هاست‏

لطف ما است كه بصورت ترس و عشق در دل تو جلوه گر شده و در يا رب گفتن تو لبيكها وجود دارد

( 198) جان جاهل زين دعا جز دور نيست

           ز آن كه يا رب گفتنش دستور نيست‏

جان جاهل از خواندن خداوند دور است براى اينكه باو اجازه يا رب گفتن داده نشده‏

( 199) بر دهان و بر دلش قفل است و بند

                           تا ننالد با خدا وقت گزند

بر لب و دهانش قفل و بند گذاشته شده است كه در موقع سختى در درگاه خدا ناله نكند

( 200) داد مر فرعون را صد ملك و مال

                  تا بكرد او دعوى عزّ و جلال‏

بفرعون صدها ملك و مال داد تا جايى كه دعوى عزت و جلالت نمود

( 201) در همه عمرش نديد او درد سر

               تا ننالد سوى حق آن بد گهر

و در همه عمرش حتى سرش درد نگرفت براى اينكه خدا را نخواند

( 202) داد او را جمله ملك اين جهان

             حق ندادش درد و رنج و أندهان‏

خداوند تمام ملك جهان را باو داد و هيچ درد و رنج و اندوه باو نداد

( 203) درد آمد بهتر از مُلك جهان

                   تا بخوانى مر خدا را در نهان‏

بلى درد بهتر از ملك جهان است چرا كه او باعث آن مى‏گردد كه خدا را بخوانى‏

……………………………………………………

بازدیدها: 452

همچنین ببینید

موضوع«عصمت وحی آوران» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

عصمت وحی آوران (سوره الشوري) (51) (ص 488) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 + شش =