خانه / مقالات / مثنوی معنوی / دفتر سوم / مثنوی معنوی، دفتر سوم، جلسه بیست و سوم،از بیت1082 تا 1120

مثنوی معنوی، دفتر سوم، جلسه بیست و سوم،از بیت1082 تا 1120

متن ابیات:از بیت 1082 تا 1086

**پاسخ فرعون موسى را عليه السّلام        

( 1082) گفت فرعونش ورق در حكم ماست            

             دفتر و ديوانِ حكم، اين دم مراست‏

( 1083) مر مرا بخريده‏اند اهل جهان            

                       از همه عاقل‏ترى تو اى فلان؟      

( 1084) موسيا خود را خريدى هين برو            

           خويشتن كم بين به خود غرّه مشو      

( 1085) جمع آرم ساحرانِ دهر را            

                       تا كه جهل تو نمايم شهر را

( 1086) اين نخواهد شد به روزى و دو روز

                         مهلتم دِه تا چهل روز تموز

***********************************

**شرح ابیات: از بیت 1082 تا 1086

( 1082) گفت فرعونش ورق در حكم ماست                     دفتر و ديوانِ حكم اين دم مراست‏

فرعون گفت اكنون ورق در دست ما و دفتر و ديوان و حكومت با شخص من است‏

ورق در حكم ماست: هر چه من خواهم خواهد شد. همانند آن چه نمرود به ابراهيم (ع) گفت. چون ابراهيم گفت: رَبِّيَ اَلَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ. 2: 258 نمرود گفت: أَنَا أُحْيِي وَ أُمِيتُ. 2: 258 (بقره، 258)

( 1083) مر مرا بخريده‏اند اهل جهان            

                    از همه عاقل‏ترى تو اى فلان؟

اهل عالم همگى مرا انتخاب كرده و معتقدند كه عاقل‏ترين مردم هستم‏

خريدن: پذيرفتن، قبول كردن. «رسولان فرستادن گرفت و امير ابو الفضل زرق وى بخريد تا آخر حرب آغاز كرد.» (تاريخ بيهقى، لغت نامه).

( 1084) موسيا خود را خريدى هين برو            

              خويشتن كم بين به خود غرّه مشو

اما تو را فقط خودت پسنديده و انتخاب كرده‏اى برو و اين قدر خود بين مباش و بخود غره مشو

( 1085) جمع آرم ساحرانِ دهر را            

                         تا كه جهل تو نمايم شهر را

سحره جهان را حاضر كرده نادانى تو را بتمام مردم شهر مى‏نمايانم‏

دهر: روزگار.

شهر: مجازاً: مردم، مردم شهر.

( 1086) اين نخواهد شد به روزى و دو روز

                    مهلتم دِه تا چهل روز تموز

ولى اين كار با يك روز دو روز ممكن نيست چهل روز وقت براى اين كار لازم است‏

مهلت دادن: اشارت است بدان چه در قرآن كريم(طه، 58) است فَلَنَأْتِيَنَّكَ بِسِحْرٍ مِثْلِهِ فَاجْعَلْ بَيْنَنا وَ بَيْنَكَ مَوْعِداً لا نُخْلِفُهُ نَحْنُ وَ لا أَنْتَ مَكاناً سُوىً 20: 58: پس همانا بياريم تو را سحرى همانند آن. پس قرار ده ميان ما و خودت موعدى را كه از آن نگذريم نه ما و نه تو در جاى هموارى.

چهل روز تموز: در بسيارى از شهرها «تموز» را به مطلق «تابستان» گويند و غالباً آن را با «چله» استعمال كنند. مثلاً «چلّه تموز» فرا رسيد. چنان كه گويند چلّه زمستان. ماه تموز برابر است با ماه ژوئيه فرنگى. بعض شارحان چهل روز را «روز چهلم» معنى كرده‏اند.

***********************************

**متن ابیات:از بیت 1087 تا 1090

**جواب موسى فرعون را

( 1087) گفت موسى اين مرا دستور نيست

                       بنده‏ام امهال تو مأمور نيست‏

( 1088) گر تو چيرى و مرا خود يار نيست            

                          بنده فرمانم، بدانم كار نيست‏        

( 1089) مى‏زنم با تو بجد تا زنده‏ام            

                  من چه كاره نصرتم؟ من بنده‏ام‏        

( 1090) مى‏زنم تا در رسد حكم خدا            

                  او كند هر خصم از خصمى جدا

***********************************

**شرح ابیات: از بیت 1087 تا 1090

( 1087) گفت موسى اين مرا دستور نيست

                     بنده‏ام ، امهال تو مأمور نيست‏

موسى گفت من اين اجازه را از خداى خود ندارم من بنده‏ام و بمن امر نشده است كه بتو مهلت دهم‏

امهال: مهلت دادن، فرصت دادن.

( 1088) گر تو چيرى و مرا خود يار نيست            

                      بنده فرمانم بدانم كار نيست‏

اينكه تو يار و ياور و قدرت دارى و من كمكى ندارم باين كار كارى ندارم زيرا كه من بنده فرمانم‏

( 1089) مى‏زنم با تو بجد تا زنده‏ام            

                    من چه كاره نصرتم؟ من بنده‏ام‏

من تا زنده‏ام با تو در نبرد هستم كارى هم باين كه غلبه كنم يا نكنم ندارم زيرا كه من بنده‏ام و مأمور

چه كاره نصرتم: پيروزى در اختيار من نيست. مرا با پيروزى چكار. نصرت در اختيار خداست. چنان كه در قرآن كريم(آل عمران، 126 و نيز انفال، 10) است وَ مَا اَلنَّصْرُ إِلاَّ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ اَلْعَزِيزِ اَلْحَكِيمِ. 3: 126 و نیست یاری مگر از جانب خدای عزیز حکیم

زدن با كسى: جنگيدن، مبارزه كردن.

( 1090) مى‏زنم تا در رسد حكم خدا

             او كند هر خصم ، از خصمى جدا

من مى‏زنم تا حكم خداوند بمن برسد زيرا او است كه هر خصمى را از خصم جدا مى‏كند

جدا كردن خصم از خصم: اشارت است بدان چه در قرآن كريم آمده است . سجده، 25

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ اَلْقِيمَةِ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ 32: 25: همانا پروردگارت داورى مى‏كند ميان آنان روز رستاخيز، در آن چه در آن اختلاف دارند

***********************************

**متن ابیات:از بیت 1090 تا 1098

**جواب فرعون موسى را و وحى آمدن موسى را عليه السّلام        

( 1091) گفت نه نه مهلتم بايد نهاد            

                عشوه‏ها كم دِه ، تو كم پيماى باد    

( 1092) حق تعالى وحى كردش در زمان            

               مهلتش دِه مُتَّسِع ، مَهراس از آن‏

( 1093) اين چهل روزش بده مهلت به طوع            

                      تا سگالد مكرها او نوع نوع‏      

( 1094) تا بکوشد او ، كه نى من خفته‏ام            

                    تيز رو گو، پيش رَه ، بگرفته‏ام‏        

( 1095) حيله‏هاشان را همه بر هم زنم            

                  و آن چه افزايند ، من بر كم زنم‏        

( 1096) آب را آرند و من آتش كنم          

         نوش و خوش گيرند و من ناخَوش كنم‏      

( 1097) مهر پيوندند و من ويران كنم            

                    آن كه اندر وهم نآرند آن كنم‏        

( 1098) تو مترس و مهلتش دِه دَم دراز            

              گو سپه گرد آر و صد حيلت بساز

***********************************

**شرح ابیات: از بیت 1090 تا 1098

( 1091) گفت نه نه مهلتم بايد نهاد

           عشوه‏ها كم دِه تو كم پيماى باد

فرعون گفت نه بى‏هوده مگو و عشوه مكن مهلت لازم است‏

عشوه دادن: گول زدن، فريب دادن.

باد پيمودن: دعوى بى‏هوده كردن. (لغت‏نامه) بى‏هوده گفتن.

( 1092) حق تعالى وحى كردش در زمان            

                    مهلتش دِه، مُتَّسِع، مَهراس از آن

در همان وقت از طرف خداوند بموسى وحى رسيد كه مهلت زياد باو بده و هيچ نترس‏

مُتّسِع: فراخ، دراز.

( 1093) اين چهل روزش بده مهلت به طوع            

                          تا سگالد مكرها ، او نوع نوع‏

چهل روز مهلتى كه مى‏خواهد بده تادرست فكر حيله نموده و هر نوع تدبيرى كه مى‏خواهد بكار برد

سگالد : تلاش کند

به طوع: به رغبت. به دل خواه.

( 1094) تا بکوشد او كه نى من خفته‏ام            

                       تيز رو، گو، پيش ره بگرفته‏ام‏

او هر كوششى كه دارد بكند من هم نخوابيده‏ام بايد تند رفت و گفت كه راه را قبلا گرفته‏ام‏

( 1095) حيله‏هاشان را همه بر هم زنم            

                    و آن چه افزايند من بر كم زنم‏

تمام حيله آنها را بهم خواهم زد و آن چه به تدبير خود بيفزايند من خوار و ناچیز خواهم كرد

بر كم زدن: خوار گرداندن، ناچيز كردن. (هر كار كنند از دست من نخواهند رهيد).

( 1096) آب را آرند و من آتش كنم            

      نوش و خوش گيرند و من ناخوش كنم

اگر آب بياورند تبديل به آتش مى‏كنم عيش و نوش خوش آنها را ناخوش خواهم كرد

( 1097) مهر پيوندند و من ويران كنم            

                    آن كه اندر وهم نآرند آن كنم

آنها اگر بخورشيد بپيوندند من ويران خواهم كرد كارى مى‏كنم كه در وهم نگنجد

( 1098) تو مترس و مهلتش دِه دَم دراز            

                گو سپه گرد آر و صد حيلت بساز

تو هيچ نترس و مهلت زيادى بده و بگو هر چه مى‏خواهى سپاه حاضر كن و صد گونه حيله بكار بر

دم دراز: طولانى.

فرعون مى‏پنداشت با مهلت خواستن مى‏تواند خود را از موسى (ع) برهاند. دنيا پرستان چنين‏اند و پندارند مكنت دنيا و زندگانى طولانى آنان را از عذاب خدا نجات خواهد داد حالى كه خدا در سوره (آل عمران، 178) فرمايد: وَ لا يَحْسَبَنَّ اَلَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً: 3: 178 كافران مپندارند مهلتى كه به آنان مى‏دهيم بر ايشان خوب است. مهلتشان مى‏دهم تا بر گناه بيفزايند.»

***********************************

**متن ابیات:از بیت 1099 تا 1112

مهلت دادن موسى عليه السّلام فرعون را تا ساحران را جمع كند از مداين        

( 1099) گفت امر آمد برو مهلت تو را            

                من به جاى خود شدم رَستى ز ما      

( 1100) او همى‏شد وِ اژدها اندر عَقِب            

                      چون سگ صيّاد دانا و مُحِب‏      

( 1101) چون سگ صيّاد جنبان كرده دُم            

                  سنگ را مى‏كرد ريگ او زير سم‏      

( 1102) سنگ و آهن را به دَم در مى‏كشيد            

                      خرد مى‏خاييد ، آهن را پديد        

( 1103) در هوا مى‏كرد خود بالاى بُرج            

         كه هزيمت مى‏شد از وى روم و گُرج‏      

( 1104) كفك مى‏انداخت چون اشتر ز كام

              قطره‏اى بر هر كه زد مى‏شد جُذام      

( 1105) ژغژغ دندان او دل مى‏شكست          

                   جان شيران سيه ، مى‏شد ز دست‏        

( 1106) چون به قوم خود رسيد آن مجتبى          

                     شِدق او بگرفت باز او شد عصا      

( 1107) تكيه بر وى كرد و مى‏گفت اى عجب

                پيشِ ما خورشيد و پيشِ خصم شب‏      

( 1108) اى عجب !چون مى‏نبيند اين سپاه ؟            

                            عالمى پُر آفتاب چاشتگاه ؟‏      

( 1109) چشم باز و گوش باز و اين ذَكا          

                       خيره‏ام در چشم بندى خدا      

( 1110) من از ايشان خيره ، ايشان هم ز من          

                     از بهارى خار ، ايشان، من سمن‏      

( 1111) پيششان بُردم بسى جامِ رحيق            

                 سنگ شد آبش به پيش اين فريق‏      

( 1112) دسته ی گل بستم و بردم به پيش            

        هر گلى چون خار گشت و نوش نيش

***********************************

**شرح ابیات: از بیت 1099 تا 1112

( 1099) گفت امر آمد برو مهلت تو را            

              من به جاى خود شدم رَستى ز ما

موسى گفت اكنون امر خداوند رسيد و بتو مهلت مى‏دهم اينك من رفتم و تو فعلا از اژدها رستى‏

مهلت تو را: چنان كه در قرآن كريم است «موعد» را «روز زينت» قرار دادند .

در (طه، 59) امده است :قالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ اَلزِّينَةِ وَ أَنْ يُحْشَرَ اَلنَّاسُ ضُحًى: 20: 59 گفت وعده‏گاه شما روز زينت است كه مردم ،چاشتگاه ، فراهم آيند

مفسران را در «روز زينت» خلاف است. گفته‏اند عيدى بود اسرائيليان را. و گفته‏اندروز بازارى بود و گفته‏اند روز نوروز بود. (تفسير ابو الفتوح رازى) موافق عاشورا

و گفته‏اند شنبه بود. (كشف الاسرار، ج 6، ص 141)

از بيت 1086 بر مى‏آيد موعد، «تابستان» بوده است و بايد چنين باشد تا ساخته‏هاى ساحران بر اثر تابش آفتابِ تند ، به جنبش در آيد.

( 1100) او همى‏شد و اژدها اندر عَقِب            

                        چون سگ صيّاد دانا و مُحِب‏

موسى آهنگ باز گشت نمود او مى‏رفت و اژدها چون سگ صياد كه صاحب خود را شناخته و دوست مى‏دارد از پى او روان بود

اژدها اندر عقب: مقصود عصاست كه چون در محضر فرعونش انداخت اژدها شد. (نگاه كنيد به: بيت 1065/3)

مُحِب: دوستدار.

( 1101) چون سگ صيّاد جنبان كرده دُم            

              سنگ را مى‏كرد ريگ او زير سُم‏

چون سگ صياد دم جنبانيده و سنگها را زير پاى خود تبديل بريگ نموده و مى‏رفت‏

سم: در پندار پيشينيان اژدها را دست و پا بوده است.

( 1102) سنگ و آهن را به دَم در مى‏كشيد            

                       خرد مى‏خاييد آهن را پديد

سنگ و آهن را بدم و نفس خود مى‏كشيد و آن را جويده خرد مى‏كرد

سنگ و آهن را: چون دم به درون مى‏كشيد هر چه بود از جمله سنگ و آهن فرو مى‏برد. «عصا بر آورد و بر زمين زد. در ساعت مارى عظيم گشت و از دهان وى آتش جست و روى به فرعون نهاد و خواست كه تخت فرعون را فرو برد. بجست و پايش بماند نگون سار از تخت بر آويخت. (قصص الأنبياء جويرى، ص 100)

( 1103) در هوا مى‏كرد خود بالاى بُرج            

           كه هزيمت مى‏شد از وى روم و گُرج‏

بالاى برج مى‏پريد بطورى كه همه فرار مى‏كردند

بالاى برج: نيكلسون گويد اشارت است به برج فلك و اژدهايى كه مى‏گويند موجب ماه گرفتگى مى‏شود. ليكن مقصود از برج، برجى است كه فرعون ساخته بود: «و كوشك او را چهار صد گز بالا بود بفرمود تا تخت او را بر بالاى آن كوشك نهادند.» (قصص الأنبياء جويرى، ص 103)

گرج: گرجى. مردم گرجستان.

( 1104) كفك مى‏انداخت چون اشتر ز كام

                قطره‏اى بر هر كه زد ، مى‏شد جُذام‏

از دهن خود چون شتر كف مى‏انداخت و هر قطره از آن كف كه ببدن هر كسى مى‏رسيد مرض جذام در آن جا پيدا مى‏شد

كفك: كف.

جُذام: بيمارى معروف، خوره.

( 1105) ژغژغ دندان او دل مى‏شكست            

                    جان شيران سيه ، مى‏شد ز دست‏

صداى شقشق دندانش دل را بهراس مى‏انداخت و جان شيرهاى سياه از ترس مى‏لرزيد

ژغژغ: (اسم صوت) آواز.

دل شكستن: كنايت از هراساندن.

( 1106) چون به قوم خود رسيد آن مجتبى            

                        شِدق او بگرفت باز او شد عصا

وقتى آن بر گزيده خدا نزد قوم خود رسيد كنج دهان اژدها را گرفت و او تبديل بعصا گرديد

مجتبى: گزيده. موسى (ع).

شدق: كنج دهان از جانب درون

( 1107) تكيه بر وى كرد و مى‏گفت اى عجب

               پيشِ ما خورشيد و پيشِ خصم ، شب‏

و بر آن تكيه كرده مى‏گفت عجبا كه براى ما آفتاب و براى دشمنان شب تاريك است‏

( 1108) اى عجب چون مى‏نبيند اين سپاه ؟          

                           عالمى پُر آفتابِ چاشتگاه

عجبا چه شده است كه اين قوم خورشيد را در وسط السماء نمى‏بينند و حق را باين آشكارى انكار مى‏كنند

اى عجب چون: شگفتا، چرا؟

( 1109) چشم باز و گوش باز و اين ذَكا            

                          خيره‏ام در چشم بندى خدا

با اين چشم و گوش باز و اين زيركى و تند فهمى از چشم بندى خدا در حيرتم كه چه سان اينها حق را نمى‏بينند

ذَكا: هشیاری

( 1110) من از ايشان خيره، ايشان هم ز من        

                   از بهارى خار ، ايشان ، من سمن‏

من از كار آنها و آنها از كار من در حيرتند از يك بهار براى آنها خار و براى من گل و ياسمن روئيده است‏

سَمَن: ياسَمن. گل معروف.

( 1111) پيششان بُردم بسى جامِ رحيق            

                    سنگ شد آبش به پيش اين فريق‏

جام آب خالص پيش آنها بردم آبش بسنگ بدل شد

رَحيق: شراب صاف، شراب گوارا، و در آن تلميحى است به اين آيه از قرآن كريم يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ: 83: 25 سيراب مى‏شوند از باده ناب سر بمهر.» (مطففين، 25)

و «جام رحيق» در اين بيت استعاره از سخنان حق و موعظت است.

( 1112) دسته ی گل بستم و بردم به پيش            

              هر گلى چون خار گشت و نوش نيش‏

دسته گل بسته پيششان بردم هر گلى خارى شد و هر نوش نيش گرد

فرعون و كسانى كه پيرامون او بودند معجزه‏هاى موسى (ع) را ديدند، اگر اندكى مى‏انديشيدند مى‏دانستند او از جانب خود نيامده بلكه خدايى او را فرستاده و بدو نيرويى داده كه در طبيعت اثر مى‏نهد و آن را دگرگون مى‏كند. موسى (ع) در شگفت مى‏ماند كه فرعون چگونه اين حقيقت را در نمى‏يابد و آيات خداوند را مى‏بيند، و در دل او اثر نمى‏كند.

   چون گل از خار است و خار از گل چرا            

                     هر دو در جنگ‏اند و اندر ماجرا

   يا نه جنگ است اين براى حكمت است          

         همچو جنگ خر فروشان صنعت است‏

2473- 2472

***********************************

**متن ابیات:از بیت 1113 تا 1120

( 1113) آن نصيب جانِ بى‏خويشان بود            

              چون كه با خويش‏اند پيدا كى شود؟      

( 1114) خفته ی بيدار بايد پيش ما            

                        تا به بيدارى، ببيند خواب‏ها      

( 1115) دشمن اين خوابِ خوش، شد فكر خلق            

                  تا نخسپد فكرتش، بسته است حلق‏    

( 1116) حيرتى بايد كه روبد فكر را            

                    خورده حيرت فكر را و ذكر را      

( 1117) هر كه كامل‏تر بود او در هنر            

                    او به معنى پس به صورت پيشتر

( 1118) راجعون گفت و رجوع اين سان بود            

                  كه گله ، واگردد و خانه رود    

( 1119) چون كه واگرديد ،گلّه از ورود            

                پس فتد آن بُز كه پيش آهنگ بود        

( 1120) پيش اُفتد آن بزِ لنگ پسين            

                    أضحَكَ الرُّجْعى‏ وُجُوهَ العابِسين‏

***********************************

**شرح ابیات: از بیت 1113 تا 1120

( 1113) آن نصيب جانِ بى‏خويشان بود            

           چون كه با خويش‏اند پيدا كى شود

بلى اينها نصيب جان بى‏خويشانند در نظر كسى كه خود خواه و با خويشند كى ظاهر مى‏شود

آن: توفيق الهى كه از آن به «جام رحيق» و «دسته گل» تعبير كرد.

بى‏خويش: آن كه خودى را رها كرده. آن كه از خود بى‏خبر است و به حق زنده است.

( 1114) خفته ی بيدار بايد پيش ما            

                            تا به بيدارى ببيند خواب‏ها

بلى پيش ما كسى بايد كه از خود و عالم در خواب و بيدار حقايق الهى باشد تا در بيدارى خوابها بيند

خفته بيدار: استعارت از آن كه در عالم مادى بى‏خبر است و انديشه او متوجه عالم معنى است. امّا مردم كه در انديشه دنيايند و بيدارِ آن هستند، از اين عالم ناآگاه‏اند.

( 1115) دشمن اين خوابِ خوش شد فكر خلق            

                      تا نخسپد فكرتش، بسته است حلق

فكر مردمان است كه دشمن اين خواب خوش بوده تا فكرتش بخواب نرود آب خوش از گلوى او پائين نخواهد رفت‏

( 1116) حيرتى بايد كه روبد فكر را            

                       خورده حيرت فكر را و ذكر را

حيرتى لازم است تا فكر را روفته و بدور اندازد آرى حيرت فكر و ذكر را مى‏خورد و از ميان مى‏برد

حيرت: حالتى است كه از فرط معرفت و غلبه شهود جمال حق پديد آيد. (نگاه كنيد به:

شرح بيت 313/1)

( 1117) هر كه كامل‏تر بود او در هنر            

                        او به معنى پس به صورت پيشتر

آن كه در هنر دنیاداری كاملتر باشد در معنا عقب است و در صورت از همه پيش‏

هُنر: كنايت از آن چه در كار پيش رفت اين جهان به كار رود. آن چه پديد آمده عقل معاش باشد.

( 1118) راجعون گفت و رجوع اين سان بود            

                            كه گَلِه واگردد و خانه رود

از راجعون تمجيد فرموده‏اند و رجوع اين است كه گله از چرا بر گردد و بخانه برود

راجعون: باز گردنده‏ها. جمع «راجع» را مصدر «رجوع» به معنى باز گرديدن. اين كلمه در چند آيه از قرآن كريم (بقره: 46 و انبياء 156، ، مؤمنون: 60) آمده است.

مولانا از كلمه «راجعون» كه معنى آن در قرآن كريم «باز گشت به پروردگار» است، معنى لطيفى در آورده است كه بدان اشارت خواهد شد.

( 1119) چون كه واگرديد گلّه از ورود            

               پس فتد آن بُز كه پيش آهنگ بود

وقتى گله باز مى‏گردد آن بز كه پيش آهنگ بوده و از همه جلوتر بود از همه عقب مى‏ماند

( 1120) پيش اُفتد آن بزِ لنگ پسين            

                      اَضحَكَ الرُّجْعى‏ وُجُوهَ العابِسين‏

آن بز لنگ پس مانده پيش افتاده و روى ترش رويان را بر گشتن به آغل خندان مى‏سازد

أضحَكَ الرُّجْعى‏: باز گشت، چهره ترش رويان را خنداند.

سبزوارى در شرح اين جمله نويسد: «آن كه در محفل فيض وجود، در قوس نزول در صدر جا نمود، مثل عقل كل، در قوس صعود در آخر ظهور يافت و آن چه در آن قوس نزول در صَفُّ النِعال واقع شد. در اين قوس صعود اول ظهور يافت، مانند اجسام، پس در نزول، ممكنات الأشرف فالاشرف فايض مى‏شوند و در صعود الاخس فالاخص».

به جاى اين تعبير فيلسوفانه،

مولانا چنان كه شيوه اوست مثالى روشن مى‏آورد و در اينكه، چون گلّه‏اى كه به آبشخور رفته است، بز يا قوچى كه پيشا پيش گلّه است در باز گشت واپس خواهد بود، چرا كه معنى «رجوع» چنان كه نوشتيم «بر گشتن» است.

نجم الدين را نيز در اين باره عبارتى لطيف است. در باره رسول اكرم (ص):

«اما خواجه عليه الصلاة و السلام قافله سالارى بود كه اول از كتم عدم قدم بيرون نهاد و كاروان موجودات را پيش روى كرد و به صحراى وجود آورد نَحنُ الآخِرُونَ السَّابِقُون و چون وقت باز گشتن كاروان آيد آن كه پيش رو بود دُمدار شد.» (مرصاد العباد، ص 135- 136) و در بيت‏هاى بعد توضيح بيشترى است.

…………………………………………………..

 

همچنین ببینید

موضوع«عصمت وحی آوران» از مثنوی معنوی توسط استاد محمد قدسی

عصمت وحی آوران (سوره الشوري) (51) (ص 488) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × 4 =